Tomas De Kvinsi - Tiryək Qəbul Edən Bir İngilisin Etirafları
Əsərin ingiliscə adı: Confessions
of an English Opium-Eater
Əsərin rusca adı: Исповедь англичанина, употреблявшего опиум
Təqdimat: Bu
kitabda romantizm epoxasının seçilən nümayəndələrindən olan Tomas De Kvinsinin,
ən tanınmış əsəri yer alıb. Tomas De Kvinsi (16.08.1785-08.12.1859) ədəbiyyat və
estetika üzrə bir çox tənqidlərin müəllifi və 18-ci əsrin ikinci yarısı, 19-cu əsrin
birinci yarısının tanınmış şairlərindəndir. Əsər avropanın mədəniyyətində və
19-cu əsrdən etibarən rus ədəbiyyatında yadda qalan iz buraxmışdır. Üslub
baxımından roman yazıçının avtobioqrafik portreti və fəlsəfi düşüncələridir.
Təəsüratlarım: Hər bir
kitabdan olduğu kimi bu kitabdan da gözləntilərim yüksək idi. Romanı məni xəyal
qırıqlığına uğradan kitablar sırasına daxil edirəm. Belə ki, elə kitabın ilk səhifələrindən
etibarən darıxmaq adlanan, kitab oxumağa tamamilə yad hiss, məni əhatələndi. Bu
hiss bir az romanın narkotik qəbulu ilə əlaqədar praktik bilgi verilən yerlərində
keçib getsə də, sonrasında yenidən dirildi. Yazıçının yazmaq bacarığı yüksəkdir.
Belə ki, roman dinamik olmasa da, klassiklərə xas ümumi cəhətlər özünü biruzə
verir. Təsvirlər bədiidir.
İlk səhifələrdən beyni qarışıq bir
obrazla qarşı-qarşıyayıq. Nəzərə almalıyıq ki, bu obraz yazıçının özüdür.
Narkotik istifadəsi yazıçıya çox təsir edib. Yazıçının mühakimə qabiliyyəti fərqlidir.
Mən istəmirəm nə yazıçını nə də onun oxucularını – hərgah inanmıram ki, Azərbaycanda
bu yazıçını oxuyanlar olsun – qıcıqlandırım, amma roman, həqiqətən də, bir işə
yaramayan, darıxdırıcı, yorucu və pafosdan ibarət söz yığınıdır. Çox zaman
çalışıram ki, oxuduğu kitablarda çatışmayan cəhətlərə çox fikir verməyim. Çünki
oxuduğum hər bir kitab dolu qabı bir az da doldurur. Bir neçə damla olsa da, bu
roman da öz tövhələrini mənə verdi. Yenə də daha maraqlı kitab oxuyub, vaxtı
daha yaxşı dəyərlənrimək olardı. Kitabın adına gəldikdə isə: Niyə məhz ingilis
sözü iştirak etdiyini belə izah edərdim ki, əsərdə narkotik istifadəsinə aid
digər millətlərə xas xüsusiyyətlər də göstərilir. Yazıçı xüsusiylə türkləri veteran
olaraq dəyərləndirsə də, narkotik qəbul edib opera və ya teatra geməyi ingilis
millətinə xas çox gözəl və olduqca zövqlü özəllik kimi təqdim edib. Çox güman
ki, yazıçı düşünüb ki, romanın adında ingilis adının iştirakı çox vacibdir və
lazımdır.
Niyə "opium" sözünü "narkotik" kimi tərcümə etmisiz? İngilis dilindən "opium" "tiryək" kimi tərcümə olunur.
ReplyDeletedoğrudur, əslində elə olmalıdır. düzəliş edirəm))
Delete