Niftiyevin bloqu

Jean-Paul Sartre - No Exit Жан-Поль Сартр - За закрытыми дверями Eqzistensializmin ən sanballı nümayəndələrindən olan Jan-Pol Sartrın 1944-cü ildə yazdığı "Bağlı qapılar arxasında" tamaşası ölümlərindən sonra əbədi olaraq bir otaqda qapalı qalmağa məhkum edilən üç nəfərdən bəhs edir. İnes, Estell və Qarsen. Onlardan heç biri günahsız deyil. Günahlarını təhlil edərək hər biri digəri üçün şüurda obyekt rolunu oynayır və xüsusi tip cəhənnəm əzabı çəkməyə başlayırlar. 40-cı illərdə ABŞ-da məhşurlaşan əsər qısa müddət ərzində müasir teatr tarixinin fenomeni olaraq da adlandırılmağa başlandı.  

"Sözlər" (1964) Jan Pol Sartrın 59 yaşında qələmə aldığı avtobioqrafik əsəridir. Yazıçı "Sözlər" vasitəsi ilə uşaqlığına səyahət edir, ailəsi, dostları, kitablarla olan ilk tanışlığı və yazıçı olmaq arzusu haqqında söhbət açır: mən öz dinimi tapdım, kitablar mənə dünyada hər şeydən dəyərli oldu. Sartrın uşaqlığı möhtəşəm dərəcədə rəngarəng amma bir o qədər də qəribə tərzdə qüssəlidir. Sartr başda özü olmaqla hər şeyə tənqidi yanaşır. Tənqid, pərdələri aralayıb arxa bağçaya nəzər yetirmək, oyunları ifşa etmək, bax əsl özünükəşf budur. Özünə qarşı cəsarətlə obyektiv olmaq mənəvi böyüklük tələb edən bir şeydir. Atasız böyüyən Sartr bu mənəvi böyüklüyə hələ uşaq yaşlarında nail ola bilir. Yalnızlıqdan qorxmayan və onunda ünsiyyətdə olan yazıçı özü də bilmədən ən böyük dinin - "mən" axtarışının izinə düşür. 

  Təqdimat: Aydın kimdir? Kendisini ilgilendirmeyen şeylere burnunu sokan, küresel insan ve toplum kavramı adına kabullenilmiş gerçeklerin ve bundan kaynaklanan davranışların tümünü sorgulama iddiasında olan biri midir? Bir işlevi var mı? Bu işlevini yerine getirmek için kim görevlendiriyor onu? Onun özelliği, hiç kimse tarafından görevlendirilmemiş olması, konumundan dolayı da kimseye borçlu olmamasıdır. Bu özelliğiyle o, canavarlaşmış toplumların ürünü bir canavardır. Onu hiç kimse istememekte, hiç kimse tanımamaktadır; söylediklerine duyarlı olunabilir, ama varoluşuna aldırılmaz. Ünlü filozof ve yazar Jean-Paul Sartre, üç konferans ve bir söyleşiden oluşan Aydınlar Üzerine başlıklı incelemesinde aydınları her yönüyle irdeliyor