Skip to main content

Erix Fromm - Özü üçün insan

ENG: Erich From - Man for Himself: An Inquiry into the Psychology of Ethics

"Özü üçün insan: etika psixologiyasına dair araşdırma" əsəri ilə Erix Fromm yenə də insanı araşdırır. Bu dəfə o, etika ilə insan psixologiyası arasında körpülər qurur, insanı psixososial varlıq kimi ələ alır və maksimal dərəcədə qruplara bölür. Bəniadəmi öz davranışlarını analiz etməyə, özünü başa düşməyə dəvət edir. Müasir cəmiyyətlərin insanlarda yarış fəlsəfəsini stimullaşdırması, onları bir-birinə yadlaşdırması və dəyişdirməsi "Özü üçün insan" kitabının əsas ideyalarını formalaşdırır. 


İnsan kimdir? Onun məhsuldarlıq anlayışı nə deməkdir? Hansı miqdarda enerjini azadlığa buraxmaq olar? tipli suallar bütün kitab boyu oxucu ilə müəllif arasında gedib-gələn teleqram kimidir. Kitabı müəyyən kəslər üçün həyatdəyişdirici xüsusiyyətə sahib mütaliə də hesab etmək olar. Erix Fromm öz ampulasında yenə də insanı insana tanıtdırıb, qəflət yuxusundan böyük oyanışa dəvət edir!

"Özü üçün insan" kitabında mən cavablar görmədim, daha çox ənənəvi Fromm sualları və çağırışları ilə rastlaşdım. Odur ki, əgər əziz oxucu bu kitabı cavablar axtarıb-tapmaq niyyəti ilə oxumaq istəsə, bilsin ki, məyus olmaq ehtimalı çox yüksəkdir. Müəllif bizi necə yaşadığımız haqqında düşünməyə dəvət edir və yeri gələndə elə suallar verir ki, biz həyatımızın etik və mənəvi həyatını dərindən analiz etməli oluruq. Kitabın əsas ismarıcları belə formalaşdırıla bilər: həyatını potensialının fərqində olaraq yaşa. Ondan da öncə onu kəşf et. Kim olduğunu yaxşı başa düş. Sistemlərin içində kimliyini itirmə. İtirmiş özünəməxsusluğunu geri qaytar. Yalnız olmaqdan qorxma. İllüziyalara qapılma! Bütün bunlardan da əlavə sırf kitabı mövzusu müqabilində ortaya çıxan başqa bir ismarıc da var: qurduğumuz cəmiyyətlərdə olan əxlaqi fərqlər insanların bir-birinə olan fərqidir. 

İllüziyadağıdıcı effektinə görə Erix Fromm kitabları mənim üçün həmişə dəyərli olacaq, lakin bu kitabdan sonra mən çox yaxşı başa düşdüm ki, artıq Erix Fromm üslubuna, onun mənə öyrədə biləcəklərinə, başa salacaqlarına artıq doymuşam. Onsuz da onun hər kitabı bir-biri ilə əlaqədardır. "Özü üçün insan" kitabında da o, tez-tez "Azadlıqdan qaçış" kitabını xatırlayır, ona istinadlar verir. Eləcə də ondan oxuduğum "Sevmək sənəti", "Marksın insan konsepsiyası" və "Ümid inqilabı" kimi kitablarında aşağı-yuxarı eyni mövzular çərçivəsində, fərqli qruplaşdırmaların tətbiqi ilə müəyyən "Fromm mövzuları" çərçivəsində təhlillər aparıb. Freyd psixoanalizinə istinadlar verməsi və istehlak cəmiyyətini qatı elmi-fəlsəfi tənqidlər etməsi Erix Frommun dəst-xəttidir. İndividin sistemlərdəki cari yeri və həqiqətdə nail olmalı olduqlarına işıq salması, bu düşünürü mənə doğmalaşdıran ən əsas məqamlardan hesab edilməlidir. Lakin bu gün mən onun adı çəkilən kitablarından sonra artıq başa düşürəm ki, ondan öyrənə biləcəklərimin çox böyük hissəsini artıq müəyyən mənada özümdə toplaya bilmişəm. Ən əsası isə, Erix Fromm oxuyandan sonra insanda çox şey dəyişir. Bir daha yaşadığın cəmiyyəti, insanları və özünü ənənəvi olaraq öyrəşdiyin kimi dərk edə bilmirsən...

Erix Frommun kitablarına yazdığım digər bloq paylaşımlar: keçid

Comments

Popular posts from this blog

Herbert George "H.G." Wells - İnvisible Man - Görünməz Adam

Herbert George Wellsi yaxşı tanıyıram. Bir əsərini oxumuş, bir digər əsəri əsasında çəkilmiş bir filmə baxmışam. Özünəməxsus üslubu olan bu yazıçı Sci Fi janrında, yəni elmi fantastika janrında yazıb yaratmışdır. Yazdığı əsərlər çox maraqlı, həyəcanverici, düşündürücü və yadda qalandır. 
Kitabın arxa üzündən: Soğuk bir kış günü,kimselerin uğramadığı Iping Kasabasına karlar arasından,sargılar içinde en ufak yeri bile görünmeyen tuhaf bir yabancı çıkagelir.Kimdir bu yabancı?Kendi halinde deneyleriyle uğraşan bir bilimadamı mı,polisten kaçmaya çalışan bir kanun kaçağı mı,yoksa bütün o giysilerin altında bombalar taşıyan bir şüpheli mi?...Hem bilim kugu hem de Wells'in başyapıtlarından biri...
Fikirlərim: Məncə klassik olan bu əsəri elmi-fantastik ədəbiyyatla maraqlanan, ona yüksək dəyər verən hamı oxumalıdır. Yazıçının uğuru insanın gizlətməyi bacardığı hisslərin və psixologiyanın oxuyuculara böyük ustalıqla çatdırmasıdır. Ona görə də onun əsərlərini psixolojik də hesab etmək olar. İns…

Xalid Hüseyni - Min Möhtəşəm Günəş

Kitabın ingiliscə adı:Khaled Hosseini - A Thousand Splendid Suns Kitabın rusca adı:Халед Хоссейни - Тысяча сияющих солнц Kitabın türkcə adı: Khaled Hosseini - Bin Muhteşem Güneş
Təqdimat: Sevgi – böyük hissdir. Öz saatını, zamanını gözləyən böyük, sirli və dərin sığınacaq... Xalid Hüseyninin 2007-ci ildə dünya miqyaslı bestseller olan «Min möhtəşəm günəş » məhz bu mövzuya aiddir.

Aleksandr Belyayev - Amfibiya adam

Александром Беляев - Человек-амфибия
"Amfibiya adam" Aleksandr Romanoviç Belyayevin ən tanınmış əsəridir. Bu möhtəşəm əsərdə həm quruda, həm də suda yaşamağı bacaran və bu bacarığına görə "Dəniz İblisi" adlandırılan  İxtiandr adlı gəncin həyatından bəhs olunur. İstedadlı cərrah Salvator, İxtiandra köpək balığının qəlsəmələrini köçürmüşdür. Hadisələrm Argentinada, Atlantik Okeanının sahillərində cərəyan edir. 
...Artıq xeyli müddətdir ki, şayiə yayılıb ki, dənizdə "Dəniz İblisi" var. O bir çox şeyə zərər vurub - torları kəsir və balıqları qayıqlardan suya qaytarırdı. Eyni zamanda belə bir şayiə də var idi ki, o kimisə köpək balığının cəngindən xilas etmişdi. "Dəniz İblisi"-ndən qəzetlər yazırdı və varlığını təkzib edən elmi ekspedisiya da təşkil edilmişdi, lakin mövhumatçı ispanları və hindliləri inandırmaq mümkün olmamışdı. İnsanlar xeyli müddət dənizdən kənar gəzməyə çalışdılar. Balıq, ən əsası isə mirvari ovu azaldı. Bu da "Meduza"-nın…