Skip to main content

Rey Bredberi - Zəncirotu şərabı


Ray Bradbury - Dandelion Wine
Рэя Брэдбери - Вино из одуванчиков

12 yaşlı oğlanla birlikdə bir yay fəslini yaşayın. Hər gün sevincli və kədərli, sirli və həyəcanlı hadisələr baş verir. Hər gün sən kəşf edirsən ki, sən nəfəs alırsan, yaşayırsan və hiss edirsən. "Zəncirotu şərabı" Rey Bredberinin dünyanın qızıl fonduna daxil edilmiş əsərlərindəndir.   

Nostalgiya


Nostalgiya yazıçılar üçün ədəbi əsər yaratmaqda istifadə olunan olduqca populyar tikinti materialı olsa da, Rey Bredberi nostalgiyaya yeni nəfəs verir. Bu elə nəfəsdir ki, hamı tərəfindən rahat qəbul edilir. Notalgiyadan istifadə ingilis ədəbiyyatında heç də hərarətlə qəbul olunmasa da, Rey Bredberi yaradıcıllığında kənardan təsirlənmir. Ona təsir edən yeganə qüvvə uşaqlığıın və yay fəslində ailəsinin uzaq keçmişdən gələn səsidir. Bu baxımdan "Zəncirotu şərabı" avtobioqrafik əsərdir. Əslində Rey Bredberi özü haqqında yazır və obrazlar və məkanlar allüziyalardır. Belə ki, hadisələrin cərəyan etdiyi İlinois ştatında yerləşən Grin Taun, uydurma şəhər olsa da, İlinoi ştatı Uokinq şəhəri Reymondun böyüyüb başa çatdığı şəhərdir. 

Yaradılış tarixçəsi


"Zəncirotu şərabı"-nın yazılma tarixçəsi olduqca maraqlıdır. Los Ancelasda avtobusla gedərkən, yazıçı tennis ayaqqabıları geyinmiş bir oğlanı görür. Bu oğlan yazıçıya öz uşaqlığını xatırladır: hər yay onu anası onu Cenesi-stritə yeni tennis ayaqqabıları almaq üçün aparırdı. Bir neçə xatirə və ideyalar yaranır və Rey Bredberi dərhal tələsərək evinə gedir ki, bütün bu yenilikləri kağız üzərinə köçürə bilsin. Beləliklə də "Qaçan yayın sədası" əsəri yaranır. Bu əsər də "Zəncirotu şərabı" əsərinin yaranmasına təkan verir. Beləliklə də Rey Bredberi yay və uşaqlığı ilə əlaqədar əsərlər silsiləsinə start verir. 

Dövrünün populyar mədəniyyətində nəhəng əks-səda yaratmış olan Rey Bredberi sadəcə yaşadığı planetdə deyil, eyni zamanda ondan kənarda da adını əbədiləşdirir. Belə ki, 1971-ci ildə "Apollon 15" kosmik gəmisinin heyəti Aya eniş edəndən sonra kosmik modulun ətrafında yerləşən kraterlərin birinə Zəncirotu mənasını verən "Dandelion" adını vermişlər. 

Təhlil (təəssüratlar)


Əslində bu əsər haqqında nə isə yazmaq çox çətindir. Onu ancaq hiss etmək olar. Çünki, "Zəncirotu şərabı" elə bir mütaliədir ki, insanın təsəvvür gücünü alışdırır və ona inanılmaz təəssüratlar yaşadır. O qədər gözəl hisslər yaşamaq mümkündür ki, sonradan həmin hissələri sözlərlə təsvir etmək çox çətin olur. Ona görə də bu dəfə əsərə analitik yöndən yanaşmağa lüzum görmürəm. Əsərin sonluğu isə xüsusilə diqqətə layiqdir. Ümumilikdə isə, sözün həqiqi mənasında, şedevr sayıla biləcək ədəbiyyat nümunəsi ilə qarşı-qarşıyasınız. 

Seçmələr: 

  • Bir çox gənc insanlar qadınların başında azacıq belə olsa düşüncə olduğunu gördüklərində ölümünə qorxurlar. 
  • Həyatda birinci öyrəndiyin şey axmaq olduğundur. Həyatda axrıncı öyrəndiyin şey isə elə yenə də axmaq olduğundur.
  • Mehribanlıq və ağıl qocalıq əlamətləridirlər. İyirmi yaşında qadın üçün qəlbsiz və yelbeyin olmaq daha maraqlıdır. 
  • Sevgi ilin dörd fəslinin dördünün də birlikdə yaşamaq istədiyin kəsi tapmaqdır. Çiçək ləçəkləri səpildiyi yaz yağışından qaçmaq üçün, yayda giləmeyvə toplamaq və çayda çimmək üçün. Payızda birlikdə mürəbbə bişirmək və soyuqdan qorunmaq üçün pəncərələri bərkitməkdir. Qışda isə soyuqdəymə və uzun gecələri yola vermək üçün...
  • Ağlamaq mənim xoşuma gəlir. Elə bil yenidən səhər açılır və gün təzə başlayır.
  • Papaqda dovşan axtarmaq bəzi adamların başında sağlam düşüncə axtarmaq kimi heç bir işə yaramaz işdi. 
  • Kiməsə lazım olmayan əski-üskü, kimlər üçünsə izinverilməz dəbdəbədir.
Oxşar yazılardan:

Comments

Popular posts from this blog

Herbert George "H.G." Wells - İnvisible Man - Görünməz Adam

Herbert George Wellsi yaxşı tanıyıram. Bir əsərini oxumuş, bir digər əsəri əsasında çəkilmiş bir filmə baxmışam. Özünəməxsus üslubu olan bu yazıçı Sci Fi janrında, yəni elmi fantastika janrında yazıb yaratmışdır. Yazdığı əsərlər çox maraqlı, həyəcanverici, düşündürücü və yadda qalandır. 
Kitabın arxa üzündən: Soğuk bir kış günü,kimselerin uğramadığı Iping Kasabasına karlar arasından,sargılar içinde en ufak yeri bile görünmeyen tuhaf bir yabancı çıkagelir.Kimdir bu yabancı?Kendi halinde deneyleriyle uğraşan bir bilimadamı mı,polisten kaçmaya çalışan bir kanun kaçağı mı,yoksa bütün o giysilerin altında bombalar taşıyan bir şüpheli mi?...Hem bilim kugu hem de Wells'in başyapıtlarından biri...
Fikirlərim: Məncə klassik olan bu əsəri elmi-fantastik ədəbiyyatla maraqlanan, ona yüksək dəyər verən hamı oxumalıdır. Yazıçının uğuru insanın gizlətməyi bacardığı hisslərin və psixologiyanın oxuyuculara böyük ustalıqla çatdırmasıdır. Ona görə də onun əsərlərini psixolojik də hesab etmək olar. İns…

Aleksandr Puşkin - Kapitan qızı

RUS: Александр Пушкин - Капитанская дочкаDünyagörüşü normal səviyyədə olan hər bir insana Aleksandr Serqeyiviç Puşkinin kimliyi və yaradıcıllığı hələ orta məktəb illərindən bəlli olmalıdır. Hər bir insan onun dəst-xəttində ona yaxın olan şeyləri görməyi bacarır: kimlərsə macəra, kimlərsə estetik dil bacarıqlarını, kimlərsə də sadə və səmimi bədii ədəbiyyat parçası görür. Hər bir halda Puşkinin oxucuları mənən elə zənginləşirlər ki, bir daha əvvəlki insan olmurlar. Bu onun bir şair və yaradıcı insan kimi böyüklüyünü və təkrarsızlığını sübut edir.

Aleksandr Belyayev - Amfibiya adam

Александром Беляев - Человек-амфибия
"Amfibiya adam" Aleksandr Romanoviç Belyayevin ən tanınmış əsəridir. Bu möhtəşəm əsərdə həm quruda, həm də suda yaşamağı bacaran və bu bacarığına görə "Dəniz İblisi" adlandırılan  İxtiandr adlı gəncin həyatından bəhs olunur. İstedadlı cərrah Salvator, İxtiandra köpək balığının qəlsəmələrini köçürmüşdür. Hadisələrm Argentinada, Atlantik Okeanının sahillərində cərəyan edir. 
...Artıq xeyli müddətdir ki, şayiə yayılıb ki, dənizdə "Dəniz İblisi" var. O bir çox şeyə zərər vurub - torları kəsir və balıqları qayıqlardan suya qaytarırdı. Eyni zamanda belə bir şayiə də var idi ki, o kimisə köpək balığının cəngindən xilas etmişdi. "Dəniz İblisi"-ndən qəzetlər yazırdı və varlığını təkzib edən elmi ekspedisiya da təşkil edilmişdi, lakin mövhumatçı ispanları və hindliləri inandırmaq mümkün olmamışdı. İnsanlar xeyli müddət dənizdən kənar gəzməyə çalışdılar. Balıq, ən əsası isə mirvari ovu azaldı. Bu da "Meduza"-nın…