Sunday, 31 May 2015

Ex Machina - Из машины

Süjetin mərkəzində alim və milyarder Neyman tərəfindən bir həftəlik Türinq testini icra etmək üçün dəvət olunmuş gənc proramçıdır. Kaleb adlı bu gənc Ava adlı süni intellektə sahib robotu sınaqdan keçirməlidir. Halbuki heç də hər şey gözlənilən kimi olmur...

Ex Machina sadə süjet xətli, lakin olduqca maraqlı fəlsəfi suala - insanı insan edən nədir? - malik elmi-fantastik filmdir. Ridli Skotun "Blade runner" və Stiven Spilberqin "Aİ" əsərlərindən fərqli olaraq "Ex Machine" bizə sadəcə vizual nümunə vermir. Ümumiyyətlə artıq sadəcə xüsusi effektlərlə işləməyin dəbi deyil. Hər zaman elə bir izləyici kütləsi vardır ki, onlar sadəcə gözlərini işlədirlər. Eyni zamanda elə bir kütlə də vardır ki, onlar üçün sadəcə vizual görünüş kifayət etmir. "Ex Machine" məhz ikinci növ izləyici kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bir məqamı da xüsusiylə vurğulamaq lazımdır ki, filmi izləyərkən məşhur ABŞ-lı elmi-fantastika yazıçısı Ayzek Azimovu xatırlamamaq mümkün deyil. Çünki məhz Azimov robotlara şəxsiyyət qazandıraraq onların gələcəkdə insan cəmiyyətində sahiblənəcəyi statusları fəlsəfi-əxlaqi yöndən ailə-məişət üslubunda işıqlandıran ən yaxşı yazıçı olmuşdur. 

Saturday, 30 May 2015

Aleksandr Belyayev - Atlantidalı sonuncu insan

Александр Беляев - Последний человек из Атлантиды

Annotasiya: Atlantida. O çox varlıdır. Güclüdür. Müqəddəsdir. Hökmdarlar qüdrətlərini nümayiş etdirən qonaqlıqlar hazırlayırlar. Qullar inqilaba hazırlaşır, kahinlər isə ulduzların niyə həmişəki yerində olmadıqlarını başa düşə bilmirlər. Qədim və güclü sivilizasiyanın aqibətini təbiət özü qərarlaşdıracaq. 

Tarixçə: Aleksandr Belyayevin ilk əsərlərindən olan "Atlantidalı sonuncu insan", 1925-ci ildə "Ümumdünya izçi" jurnalının beş və səkkizinci saylarında nəşr olunmuşdur. 1927-ci ildə yazıçı əsəri "Ölü gəmilər adası" romanı ilə birlikdə kitab formasında nəşr etdirir. Lakin bundan sonra bir xeyli müddət ərzində "Atlantidalı son insan" əsəri xatırlanmır. 1957-ci ildə ilsə isə "Bilik - gücdür" jurnalı ixtisarlı formada əsəri öz səhifələrindən yenidən işıqlandıraraq unudulmağa qoymur.

Sunday, 24 May 2015

Oldboy

Gül və bütün dünya səninlə birlikdə güləcək. Ağla və sən tənhalıqda ağlayacaqsan. - Смейся, и весь мир будет смеяться вместе с тобой. Заплачь — и ты заплачешь в одиночестве

Saturday, 23 May 2015

Aleksandr Belyayev - Dünyanın hökmdarı

Александр Беляев - Властелин мира

Gənc alim Ştirner canlıların beynini və düşüncənin uzağa ötürülməsini araşdırır. Elmi araşdırmaları ilə əlaqədar Ştirner nəhəng bankir Karl Qotlibə müraciət edir. Onun təcrübələri Qotlibin üzərində böyük təəssüratlar yaradır və zaman keçdikcə canlıların üzərindəki çoxsayılı təcrübələr nəticəsini verir. Zamanla Ştirner sadəcə sadə katib olmaqdan daha artığını tələb etməyə başlayır və Karl Qotlibə qarşı münasibətləri dəyişir. Onda çox qorxulu məqsədlər yaranır - dünyanın hakimi olmaq, sevgini və hər kəsi idarə etmək, dünyaya öz qanunlarını diktə etmək. Hakimiyyət isə mütləq şəkildə onu əldə edənlərin şəxsiyyətini dəyişdirir. 

Tuesday, 19 May 2015

Tanrının şəhəri - City of God


"Tanrının şəhəri" filmi Rio-de-Janeyro şəhərinin yoxsul məhəllələrində 30 il müddətində baş verən qanlı hadisələri əhatə edir. Biz bütün bu hadisələri "Raket" adlı dürüst və kiçik qanun pozuntuları arasında gedib gələn gəncin gözündən görürük. Onun həmyaşıdları artıq qanqsterə çevrilsələr də, o, düzgün yolla həyatını yaşamaq istəyir. Onun bu isytəyinə qarşı "Tanrının şəhəri" necə cavab verəcək? Axı, tanrının şəhərində hər şey yaxşı olmalı idi, yoxsa tanrı bu şəhəri unudub?

Monday, 18 May 2015

Aleksandr Belyayev - Amfibiya adam


Александром Беляев - Человек-амфибия

"Amfibiya adam" Aleksandr Romanoviç Belyayevin ən tanınmış əsəridir. Bu möhtəşəm əsərdə həm quruda, həm də suda yaşamağı bacaran və bu bacarığına görə "Dəniz İblisi" adlandırılan  İxtiandr adlı gəncin həyatından bəhs olunur. İstedadlı cərrah Salvator, İxtiandra köpək balığının qəlsəmələrini köçürmüşdür. Hadisələrm Argentinada, Atlantik Okeanının sahillərində cərəyan edir. 
...Artıq xeyli müddətdir ki, şayiə yayılıb ki, dənizdə "Dəniz İblisi" var. O bir çox şeyə zərər vurub - torları kəsir və balıqları qayıqlardan suya qaytarırdı. Eyni zamanda belə bir şayiə də var idi ki, o kimisə köpək balığının cəngindən xilas etmişdi. "Dəniz İblisi"-ndən qəzetlər yazırdı və varlığını təkzib edən elmi ekspedisiya da təşkil edilmişdi, lakin mövhumatçı ispanları və hindliləri inandırmaq mümkün olmamışdı. İnsanlar xeyli müddət dənizdən kənar gəzməyə çalışdılar. Balıq, ən əsası isə mirvari ovu azaldı. Bu da "Meduza"-nın sahibi Pedro Zuritonun bütün planlarını alt-üst edirdi. Nəticədə o, belə bir plan qurur: dəniz bədheybətini yaxalamaq və onu mirvari toplamağa məcbur etmək. Zurito, bədheybətin delfinin üstündə üzərkən insan kimi çıxan səsini eşitdikdən sonra onun şüurlu varlıq olduğuna əmin oldu...

Saturday, 16 May 2015

Robert Haynlayn - Ay sərt sahibədir

Orijinal adı: Robert A. Heinlein - The Moon is a Harsh Mistress
Rus dilində: Роберт Хайнлайн - Восставшая Луна

Robert Enson Haynlayn (1907-1988) ABŞ fantastikasının patriarxı hesab olunur. O, dövrünü qabaqlayan bir çox ideyaların müəllifi olmuş və bir çox nüfuzlu mükafatlara layiq bilinmişdir. İdeya zənginliyi, obrazların qeyri-standarlılığı, canlı və iti dil, baş verənlərə oxucunu inandırmaq bacarığı, yazıçının ən əsas xüsusiyyətlərindəndir. Onun bir çox əsərləri ekranlaşdırılmışdır. Dörd dəfə Hüqo mükafatına layiq görülmüşdür. Fantastik ədəbiyyat sahəsindəki nəaliyyətlərinə görə isə bir neçə dəfə "Nebula" mükafatını qazanmışdır. 

Sunday, 10 May 2015

Yonas Ridderstrale və Kyel Nordstrem - Karaoke Kapitalizm: Bəşəriyyət üçün menecment

Ingilis dilində kitabın adı: Jonas Ridderstråle, Kjell Nordstrom  -Karaoke Capitalism: Managing for Mankind 

Rus dilində kitabın adı: Нордстрем К., Риддерстрале Й. Нордстрем К.,Риддерстрале - Й.Караоке-капитализм. Менеджмент для человечества. 3-е изд. 

Təqdimat - "Karaoke Kapitalizm: bəşəriyyət üçün menecment" (Karaoke Capitalism: Managing for Mankind) Stokholm Biznes Məktəbinin professorları olan Yonas Ridderstrale və Kyel Nordstrem (Kjell Nordstrom & Jonas Ridderstrale) adlı iki isveç keçəl professorun kitabıdır. "Fank stilində biznes" adlı bestsellerinə həm əlavə, həm də davam kimi yazılan "Karaoke Kapitalizm: bəşəriyyət üçün menecment" kitabında üç vacib suala cavab verilir: 1) "Fank stilində biznes" kitabının yazılışından sonra nələr dəyişib? 2) Dəyişikliklər niyə görə baş verib? 3) Baş verənlərin cəmiyyət, təşkilatlar və fərdlər üçün nəticələri nələrdir? 

Friday, 8 May 2015

Doqvil - Догвилль - Dogville

1930-cu illər. Qanksterlərdən canını qurtarmağa çalışan gənc və gözəl qadın Qreys, qayalı dağlarda yerləşən Doqvil adlı şəhərciyə gəlib çıxır. Şəhərciyin sakinləri Qreysin onlara işləyəcəyi halda ona sığınacaq verəcəkləri ilə razılaşsalar da, vaxt keçdikcə onların tələbləri iyrəncləşir və bütün hədləri aşır. Mütəmmadi olaraq Qreys Doqvil şəhərciyinin sakinlərinin quluna çevrilir və başa düşür ki, burada insan sevgisi və mərhəmətindən əsər-əlamət yoxdur. Heç kim bilmir ki, Qreys necə təhlükəli ola bilər. Doqvil Qreysə dişlərini göstərdiyinə görə möhkən peşman olacaq...

Monday, 4 May 2015

İmitasiya oyunu - The Imitation Game - Игра в имитацию

İkinci Dünya Müharibəsi. Çox istedadlı ingilis riyaziyyatçısı Alan Türinq, almanların Eniqma kodunu qırmağa çalışır. Eniqma kimi super sisteminin dilini axtarıb tapmaq inanılmaz dərəcədə çətindir. İngiltərə hakimiyyəti bu məqsədlə ölkənin ən yaxşı riyaziyyatçılarını, şahmatçılarını və proqramçılarını bir yerə yığır ki, insan təbiətinin ən qorxulu tərəfi qələbə çala bilməsin. Alim Alan Türinq məntiqi nəticə kimi belə bir şey təklif edir: Eniqma kimi möhtəşəm super sistemə malik maşınla yalnız ona oxşar digər maşın mübarizə apara bilər. Bir çox uğursuzluqlar və çətinliklərdən sonra Alan Türinq istəyinə nail ola bilir. Faşistlərin sirli dili çözülür və planları ifşa olunur. Bəşər tarixinin axını dəyişir. 

Sunday, 3 May 2015

Andrey Rubanov - Xlorofiliya

Orijinal adı: Андрей Рубанов - Хлорофилия

Qısa təqdimat: Moskva, 22-ci əsr. Rusiya tanınmayacaq şəkildə dəyişib. Rusiyada həyat sadəcə Moskva şəhərində cəmləşib. Sibir
çinlilərə kirayəyə verilib. Çinlilərin ödədikləri kirayə haqları və yeni biznes sahələrinin sayəsində ruslar əziyyət çəkmədən qayğısız həyatlarını yaşamağa çalışırlar. 

Sosial sinif anlayışı göydələnlərə əsaslanır. 60-cı mərtəbədən yüksəkdə yaşamaq prestijli hesab olunur. Mərtəbə sosial statusun göstəricisidir. 

Çox qəribədir ki, Moskvada hündür bitkilər bitməyə başlayıb. Bu bitkilər çox ehtiyatla bitirlər, nə yolları, nə də digər infrastruktur obyektlrini zədələyirlər. Hündürlükləri 50 saat ərzində 300 metrə qədər çatır. Kəsən kimi yerində yenə də 50 saata 300 metr hündürlükdə bitki bitir. Sonradan aydın olur ki, bu bitkilərin müəyyən hissələri narkotik maddəyə bənzər xüsusiyyətə malikdir və insanlar dayanmadan onu istehlak etməyə başlayırlar. İnsanların rəngi ağarmağa başlayır, yaşıl uşaqlar doğulmağa başlayır. İnsanlar özləri də bitkiyə çevrilməyə başlayırlar. Nədir bu? Kimlərsə deyir ki, bu KQB-nin gizli təcrübələrinin nəticələridir, kimlərə görəsə də yadplanetlilərin əməli, kimlərə görəsə isə allahın yerə göndərdiyi yeni nemətidir. Nə olursa olsun, bu artıq yeni eradır. 

Saturday, 2 May 2015

Manolete - Манолете

Dünya şöhrətli matador Manuel Rodrigez Sançesin həyatından bəhs edən "Manolete" filmi, baş rolda Edrian Broudi və Penelopa Kruz olmaqda, kişi və qadın arasında olan mürəkkəb sevgi münasibətlərindən bəhs edir. Matadorun öküzlərlə olan döyüşlərindən ötrü bütün İspaniya ağlını itirirdi. O, bütün  ölkənin sevimlisi idi. Lupenin başdan çıxarıcı baxışlarından yayına bilməyən matador çoxlu suallar burulğanına düşür. İlk öncə Lupe üçün o, sadəcə oyuncaq idi, o, sadəcə "kifirlərin ən yaraşıqlısı" idi, lakin daha sonra hər şey heç də ilk öncə olduğu kimi sadə olmur...