Friday, 27 July 2012

Gurbeti Ben Yaşadım - Ahmed Günbay Yıldız


"Yüreğim baştan başa bir diyarı haraptır,
Bağrımda can çekişen, bir avuç ızdıraptır.''

Kitab yuxarıdakı misralarla başlayır. Kitabı çoxdan oxusam da haqqında danışsam yaxşı olar. Osmanlıların son illərini roman kimi təsvir edən, maraqlı, real hadisələrə əsaslanan əsər. Osmanlıların sonu, çətin iqtisadi-siyasi, sosial durum və insanlar da gərginlik içində. Qürbəti mən yaşadım. Adını tamamilə doğruldan və insana maraqlı hisslər yaşadan roman. Qürbəti ayrılanlardan kim çəkir? Gedən yoxsa qalan? Qürbət nədir? Qürbət vətəndən kənardısa, vətən nədir? Haradır? Vətəndə ola-ola qürbəti yaşamaq olar? Əsərin baş qəhrəmanı birinci dünya müharibəsində ruslara əsir düşür və başına gələnlərə dözərək vətəninə geri dönür. Əsər Anadolu həyat tərzindən epizodlarla başlayır. Bildiyimiz kimi insan yaranandan sosial və digər bərabərsizliklər də yaranıb. Olub, var, olacaq. Ahmed bəy bunu orta səviyyədə olsa da təsvir edib və bunu bəyəndim. Romanın bəyənmədiyim və məncə bir çoxlarına da çətinlik yaradacaq cəhəti köhnə Türk sözlərindən istifadədir. Buna baxmayaraq marağınızı cəlb edəb sözləri qeyd edib, internetdən mənasını öyrənə bilərsiz. Üslubu axıcı, səmimidir. Aşağıdakı misralarda isə yalnızlıq, çətinlik və qəhrəman Türk qadını təsvirlərini açıq-aşkar görmək mümkündür.

"Anne benim babam yok mu, nerde kaldı gelmedi?
Gözlerimden akan yaşı yavrum diyip silmedi
Ben büyüdüm, beni görüp muradına ermedi
Hep gidenler döndü fakat, benim babam gelmedi"

P.S. Yazı kitapyurdu.com saytının müvafiq kitab üzrə oxuyucu şərhləri və mənim şəxsi fikirlərim əsasında hazırlanmışdır. 

Tuesday, 24 July 2012

Lewis Perdue - Kusursuz Katil - Perfect Killer


Kitabı əsas adına görə bəyəndim. Həmişə dediyim fikri yenə də təkrarlamaq istəyirəm: bir romanda bir neçə janrın kəsişməsindən və maraqlı, elmi, intelektual məlumatların olmasını çox sevirəm. Bu romandan da bunu gözləyirdim halbuki oxuduqdan sonra sadəcə söz yığını olduğunu, vaxtına dəyər verən insanlara qəti məsləhət görmədiyim roman statusunu qazandı. Romanda tibb, kvant fizikası, biokimya, hərbi sahə və insan davranışlarına aid yaxşı məlumatlar olsa da bu romanı maraqlı və gözləntilərə cavab verən etmir. Yenə də roman insanı bəşər tarixinin ən vacib termini olan müharibə terminin təkamülünə diqqət etməyə dəvət edir. Bəli. Müharibələr formasını dəyişir və getdikcə daha da qəddarlaşır. Bu özünü sadəcə döyüş bölgəsində deyil, eyni zamanda sivil həyatda da göstərir, izlər qoyur. Mövzu genişdir və yaxşı söhbət mövzusudur. Aşağıda romanın bəyəndiyim və bəyənmədiyim cəhətlətini bəndlər formasında izah edirəm:

Bəyənmədiyim cəhətlər:

1)    Qeyri-orijinal (banal) süjet xətti. Yeni heç bir şey öyrənmirsən. Çox yox, ordu, gizli agentlər və dünyanı xilas edən qəhrəmnalara aid üç-dörd Amerikan filmi izləmisiz isə bu kitab sizə darıxdırıcı və vaxt itkisi gələcək. Sadəcə romanın sonunda klassik fizikanın yanıldığını və ordulara kimyəvi dərmnanların tətbiqinin cəmiyyət üçün nə ilə nəticələcəyini izah edən qisim yaxşı oldu.
2)    Dedektiv, psixoloji, qorxu, elmi-fantastik romanlarda bədii cümlələrin azlığı mənim üçün o əsəri sevməməyim üçün əsas ola bilər. Qaldı ki, bu romana burda da ifrad dərəcədə olmasa da söz oyunundan, kitabı qalın etməkdən başqa bir şey deyil.
3)    Romanda baş qəhrəman olan doktor Stonun başına gələn hadisələr arasındakı əlaqələr də xoşuma gəlmədi. Çox sürətli və anlaşılması çətindi.
4)    Romanda müxtəlif elm sahələrinə aid verilən bilgilərin anlaşılması çətindir.

Bəyəndiyim cəhətlər:

1)    Tərcümə yaxşıdı. Elmi məlumatları saymasaq romanın ümumi cümlələrinə heç deməzsən ki, tərcümədir.
2)    Kitabın sonunda yuxarıda da qeyd etdiyim kimi elmi məqamlara toxunularaq elmi məlumatlar verilib. Məsələn: klassik fizikanın yanılqısı, maddə və enerjinin bir-birindən ayrılmazlığı və bu günə qədər insanların yalnış düşünməyi və bio-kimyadan istifadə edərək insanı dəyərlərin yox edilməsi.
3)    Romanın baş qəhrəmanını - Dr. Brad Stone - bəyəndim əslində. Onun şəxsiyyəti və başına gələnlər diqqətə layiqdir.  

Glengarry Glen Ross - Amerikalılar


Aldatmaq və fənd işlədmək onların peşəsidi və onlar bunu yaxşı etmək üçün çalışırlar.

Sat  ya da satılmış ol!!


David Memetin məşhur teatr pyesi əsasında çəkilmiş olan bir film. Film adətən bizə göstərilən kimsəsiz adada, meşədə yox, adicə ofisdə sağ qalmaq haqqındadır. Ancaq ki, bu ofisdə də sağ qalmaq kimsəsiz ada və meşədə sağ qalmaqdan heç də fərqli deyil. Uğurun, uğursuzluğun, eqoizmin, rəqabətin insanı necə dəyişdirdiyinin şahidi olmaq üçün bu film əla fürsətdi. Sizi inandırıram ki, filmi izlədikdən sonra siz satış işlərinə gedib gedməyəcəyiniz haqqında düşünməyə başlayacaqsınız (məni doğru başa düşün. Satış işinin yaxşı ya da pis olduğunu nəzərdə tutmuram. Olduqca güclü şəxsiyyət tələb etdiyini əminliklə vurğulayıram). Satış işində işləməsəm də mənlik olmadığını bilirəm və bu film bunu mənə bir daha göstərdi. Mövzusu etibariylə belə realistik film izləməmişdim. Bilirsiz nəyi xatırladım? Mən uşaq olanda atam o vaxtlar polis işləyirdi və məni hərdən iş yerinə aparardı. Kənarda oturub böyük əmilərin necə işlədiyini seyr edərdim. İndi də bu filmi izləyəndə sanki kənarda oturmuş balaca uşaq idim və “əmi”lərin işləməyini izləyirdim. Çox şey öyrəndim bu filmdən. Heç film də adlandırmaq istəməzdim bu ekran əsərini. Filmi izlədikdən sonra sadəcə satış işinə gedib getməmək haqqında yox eyni zamanda Amerikan iş həyatı, əxlaqı haqqında da düşünürsən. Daha sonra öz ölkəmdəki iş həyatı haqqında da fikirləşdim. Filmdə iş yoldaşlarının bir-birilərinə qarşı olan münasibətini mən vəhşi heyvanlardan fərqləndirməzdim. Biz şərq insanları belə deyilik. İş yoldaşımız bizə artıq əskik  bir şey desə ən azından qanlı dava düşər. Məgər Amerikada belə deyilmiş (hərgah bu dərəcədə olmağına da bir az şübhə edirəm).  Aktyor performnası cəhətdən mükəmməllik hökm sürdüyünü deyə bilərəm: Al Paçino, Alek Bouldvin, Cek Lemmon, Ed Harris. 

Sunday, 22 July 2012

Güntay Gəncalp - Səfəvilər


Bu kitab haqqında məlumatım var idi. Güntay Gəncalpın Yağız Qarışqalar romanını oxuduqdan sonra digər əsərlərinə də marağım yarandı. Kitabı almaq qərarına gəldikdə və aldıqdan sonra çox fikirləşdim ki, bu kitab verdiyim məbləğə (6 AZN) dəydi yoxsa yox. Kitabın daha ilk səhifələrindən kitabın mənim intelektuallığımda çox böyük rol oynayacağını sezdim. Bəli bu belə də oldu. Güntay müəllimin bal arısı kimi müxtəlif qaynaqladan toplanan məlumatlar və şəxsi fikirləri əsasında hazırladığı bu kitabı bəyəndim. Rahatlıqla deyə bilərəm ki, bizə orta məktəblərdə Səfəvilər tarixi haqqında öyrədilənlər o qədər azdı ki, heç bunu adını da tutmaq istəmirəm (demirəm yalandı! Sadəcə təhriflidi). Əlbəttə bəzi məlumatları orta məktəb şagirdlərinə çatdırmaq məktəbin elm və tərbiyə funksiyasına uyğun gəlmir. Ona görə də əslində olmaması lazımdır. Kitab haqqında çox söz deyə bilməyəcəm. Araşdırma – tarix üslubunda yazılan kitab üzərində də yazıldığı kimi Səfəvilər tarixinə fərqli baxış haqqındadır. Bu fərqli baxış bəzilərinə olduqca fərqli gələ bilər. Səfəvilərin bizim tariximizdə sözün hər mənasında rolu böyük olmuşdur. Bu günkü hadisələrin anlaşılması üçün tariximizi obyektiv qaynaqlardan öyrənməli, təhlil etməli, dərs çıxarmalı və bəzi şeyləri düzəltməliyik (hərgah bu fikir də ağlımda hərlənir: əgər tarixdən bütün yalanları çıxardsaq onda onda heç bir şey qalmaz). Kitab İslamda məzhəblərin yaranmasının təsvri ilə başlayır və xüsusi ilə şiəliyin kökünü araşdıraraq, pirlərin yaranması üzərində dayanır. Çünkü pirlər Səfəvilərin tarixində xüsusi rola malikdir. Böyük imperatorluğun yaranmasını addım-addım izah edir və bizə bəlli olmayan amma müxtəlif tarixçilərin əsərlərində yer alan faktalrı bizə çatdırır. Kitab mənə olduqca sistemli əsər təəsüratını bağışladı. Kitabı oxuduqdan sonra bir xeyli şey öyrənəcəyinizə əmin ola bilərsiz. Ən azından məndə belə oldu. Kitab  bir çox tarixçilərin və tarix sahəsinə yaxın olanların tənqidinə məruz qalıb.İnternetdə axtarış etdikdə bəzilərini bu kitabın olduqca savadsız yazıldığını söylədiklərini gördüm. Güntay müəllim zamanda səyahət edib Şah İsmayılın yanına gedib onun necə bir insan olduğunu və nələr etdiyini öyrənə bilməzdi. Onun da istinad etdiyi qaynaqlar və onların əsasında formalaşdırdığı fikirləri var. Kitabda dipnot olaraq istinad olunan qaynaqlar verilib. Kitab xəyal məhsulu deyil. Dəyərli tarixi araşdırma kitabıdır!! Kitabı tənqid edən “savadlı” tarixçilər paradiqmalarını dəyişdirmə bacarığına sahib olmadıqlarına görə, real tarixi qaynaqlara əsaslanaraq yazılan kitabı çox gülünc yanaşma tərzləri və baxış bucaqları ilə təhlil edib məqalələr yazmışlar. Nəysə mən onlara çox vaxt ayırmaq istəmirəm. Məncə Azərbaycan tarixi ilə maraqlananlar bu kitabı oxumalı və bəzi məqamları özlərinə aydınlaşdırmalıdırlar. Mən bundan sonra bir neçə dəfə də bu kitaba müraciət edəcəm. Odur ki, kitabxanamda bu kitabın olmasına mənmnunam. Güntay müəllimin digər kitablarını da böyük məmnuniyyətlə kitabxanama əlavə edərəm . 

Saturday, 21 July 2012

The Man From Nowhere


Lori dildə desək: “davalı film”ləri sevmirəm. The Matrix seriyasından olan üç hissəli film də “davalı” film olsa da onun maraqlı fəlsəfi ideyaları var. Ona görə o istisnadır. Bu istisnalar da həmişə işi korlayırlar. : ) Bu yaxınlarda “çoxdandı yapon filmləri izləmirəm” deyə fikirləşib bilgisayarda olan bəzi yapon filmlərini izlədim. Bloqumun daimi izləyicisi isən, əsasən yapon drama, melodrama, faciə, romantik və müxtəlif janrda (fantastik, elmi-fantastik, romantik və s.) animelərin həvəskarı olduğumu yəqin ki bilirsən. Di gəl ki, bu dəfə “davalı” film izlədim. Film digər “davalı” filmlərdən fərqlənir. İlk epizodlardan bunu rahatlıqla hiss etdim. Qaranlıq, kədərli keçmişi olan, asosyal birisinin gözdən uzaq yerdə “maskerovka” işdə işləyərək həyatını sürdürməsində çox böyük fərqlilik yoxdur. Filmin ilk dəqiqələri belə olsa da sonrasında olduqca maraqlı məqamlar əmələ gəldi. Süjet xəttini  bura yaza bilməsəm də, narkotik, orqan alveri, bir sözlə yapon mafiyasının hansı işlərlə məşğul olduğu yaxşı təsvir olunub. Filmin İMDb qiyməti də yüksəkdir – 7.9dur. Qonşusu olan balaca qızcığazı xilas etmək üçün qəhrəmanımız özünü əməlli başlı oda – suya vurur. Filmin sonu olduqca diqqətimi cəlb etdi. Yəni hər şey gözləniləndən fərqli oldu. Bəli film “həppi endinq”li olsa da baxdığım bu tipli filmlər arasında xoşbəxt sonluğa layiq olanlardan hesab edirəm. Film bəziləri üçün çox şişirdilmiş kimi gələ bilər amma məncə qəhrəmanın açıqlanan keçmişinə əsasən onun təkbaşına böyük adamlarla mübarizəyə girişməsi normal qarşılanmalıdır.  Baş rolun şəxsiyyət analizi sadədir. Psixolojik travmalı, asosyal, xüsusi şəraitdə yetişdirilmiş, qəlbindəki sevgi uzun müddətli fasilədən sonra bir daha özünü göstərən keçmiş əsgər.

Filmdən sitatlar: 

Əgər səndən də nifrət etsəm dünyada daha sevəcəyim heç kim qalmaz.


" Siz sabah üçün yaşayırsız elə deyilmi? Sabah üçün yaşayanın bu gün yaşayan qarşısında heç bir şansı yoxdu. Mən sadəcə bu gün üçün yaşayıram və bunu necə qorxunc şey olduğunu indi sizə göstərəcəm!! "



Bəzən insan birinə yaxın olmaq üçün ondan uzaqlaşmalıdır. Niyə? Mən də bilmirəm

P.S. Filmdə belə bir şey deyildi ki, bəs baş qəhrəman orduda xüsusi qəddarlığı ilə seçilən dəstədə olub və fəaliyyət göstərib. Bu haqda az-çox eşitmişəm və məncə bizim orduda da xüsusi qəddarlıqla seçilən dəstələr yaradılmalıdır (bəlkə də var). Sülh yaratmaq üçün qəddarlıq vacibdir.