Thursday, 28 June 2012

Chinese Coffee - Çin Kofesi - Китайский кофе

Çox maraqlı bir filmdi. Bəlkə də bir çoxları mənim bu yazıma görə filmi izləyəcək. Sonra da mənə hirslənəcəklər. Niyə? Çünkü özüm də filmin ilk dəqiqələrindən etibarən filmi çox da bəyənməmiş və başa düşməmişdim. Sonra nə oldu? Sonra bir az düşündüm. Daha dərindən analiz edib, real həyata uyğunlaşdırmağa çalışdım. Filmin özü də getdikcə daha da səmimiləşir.Film iki “dost”un söhbətindən və xatirələrindən ibarətdir: pul, insanın cəmiyyətdə yeri, sevgi, dostluq elə həyatın özü. Onlardan birisi – Harry, orta yaşın krizisini yaşayan, özünə verilənləri itirən uğursuz bir yazıçıdır (Drayzerin Kerri bacı əsərindəki Cənab Corc Qerstvudu xatırlatdı). Digəri Ceyk – inandırmağı bacaran və ətrafındakıları çox yüksək səviyyədə motivasiya etməyi bacaran kişidir. Onun da içində Harry də olduğu kimi boşluq var. Ceyk Harrydən də qarışıq şəxsiyyətə sahibdir. Bu ikisi bir gecə Ceykin evində görüşürlər. Bir tərəfdə yazıçı-uğursuz, digər tərəfdə fotoqraf-uğursuz. Bu ikisinin söhbəti bir-biri ilə döyüşən və döyüşdükcə qılınclarından iskra, qığılcım çıxan iki cəngavəri xatırlatdı. Söhbət etdikləri mövzu bunu labüd edirdi: Harrynin son kitabı uğur qazanacaq yoxsa yox? Ceyk niyə bunca uzun illər boyu heç nə yazmayıb? (Ceyk də cavanlığında iki kiçik hekayə yazmışdı). Söhbətləri boyunca keçmiş xatirələri onları müşayət edirdi. O xatirələr ki, orda onları sadiq qadınlar sevirlər və onlar özlərini canlı hiss edirlər. Filmin adı niyə belədir? Harry Çin restoranında oturub kofe içməyi çox sevir. Sonda da bundan ilham alıb sonda Çin Kofesi əsərini yazmağa başlayır. Filmin adı da burdan gəlir. Çünkü böyük ehtimal bu Harrynin yüksəlişinin başlanğıcıdır.

Film yaradıcıllıqla məşğul olan yaradıcı insanlara, həyatda mənim yerim haradadır? Sualına cavab axtaranlara maraqlı gələ bilər məncə. Cerri Orbak və Al Paçino dueti əsas məni bu filmə vadar etmişdi baxmağa. Filmin rejisoru da elə Al Paçinonun özüdür və bu da izləyici diqqətinin bu filmə yönəlməsi üçün ikinci səbəbdir. 10 ballıq sistemlə 7 verirəm.

P.S. Yazı şəxsi fikirlərim və kinopoisk.ru saytının müvafiq film üzrə tamaşaçı şərhləri əsasında hazırlanmışdır.




Güntay Gəncalp - Yağız Qarışqalar


Artıq Bakıda 5-ci kitabı ilə oxucuların görüşünə gələn Güntay Gəncalp Güney Azərbaycanda yetişən ünlü çağdaş yazarlarımızdan biridir.  Bu romanında o iddialı bir mövzuya toxunub: müəllifin düşüncəsinə görə “Yağız Qarışqalar” romanı Güney Azərbaycanın istiqlal kitabı olacaq. Romanın “anlatım” (“annotasiya”) bölümündə deyilir: Oğlumla ormanlıqda  gəzirdik. Qarışqanı ilk dəfə olaraq görən oğlum “Ata, bu nədir?” deyə sordu. “O, qarışqadır oğlum. Ana dilimizdə  ona  qarışqa deyirik” dedim. Gecələr yatdığımızda qarışqalar haqqında ona nağıl söyləməmi istədi. Oğluma uydurub söylədiyim  nağıl böyüyüb  kiçik  bir roman oldu. 

Alpərənliyin yeddi quralı: 1- Dözgə. 2- Ərgə. 3- Sezgə. 4- Bilgə. 5- Birgə. 6- Sevgə. 7- Çözgə.

Bir Alpərənlik romanı... Kitabın ilk səhifələrindən romanın Güney Azərbaycanda yaşayan həmvətənlərimizin verdiyi qurtuluş savaşı haqqında olduğunu başa düşdüm. Onların keçdiyi əzablı yollar çox yaxşı təsvir olunmuşdur. Bütün hadisələr qarışqaların timsalında verilmişdir. İki cəbhə vardır. Yağızlar və boyuzlar. Boyuzlar əzən, Yağızlar əzilən tərəfdir. Halbuki uzun illər boyu bu torpaqlarda Yağızların hakimiyyəti olmuş və həm yağızların həm də boyuzların bir-biriləri ilə problemləri olmamış. Boyuzlar isə hakimiyyətə gələndən sonra yağızlara zülm etmişlər. Bu zülmlə mübarizə aydınlanmaqdan keçir. Romanda bu mərhələ çox xüsusi olaraq oxuculara çatdırılır. Romanda qədim türk fəlsəfəsi, dünya görüşü, mədəniyyəti haqqında çox yaxşı fikirlər var. Əsarətdən qurtulmaq istəyən gənc yağızlar yaşadıqları yerləri tərk edərək, ataları olan Bilay dədəni tapırlar. Beləcə də Alpərənliyi ondan öyrənib bu çətin və şərəfli yola başlayırlar. Biz Türklər heç vaxt əsarət altında yaşamaqla barışa bilmərik!! Azadlıq bizim taleyimizdir. Alın yazımızdır!! Güney Azərbaycanda isə 30 milyona yaxın Azərbaycan Türkü var. Yazıqlar olsun ki, hər vəchlə bizlərə kökümüzü unutdurmağa çalışırlar.

Bu yazıçını çox bəyəndim. Bu kitabı da arı türkcədə yazmışdır. Əsl Türk sözlərinin romana eşlik etməsi mənə zövq verdi. Ədəbiyyat bax budur. İnsanı aydınlaşdıran, ona kökünü, mədəniyyətini xatırladan və həyatın zərbələrindən onu qoruyan qoruyucu mələk. Başqa kitablarını da oxumaq istəyirəm bu yazarın. Satışda gördüyüm Səfəvilər romanı haqqında bir az maraqlandım. Səfəvilər tarixinə fərqli yanaşma ilə yanaşıldığı söylənilir. Səfəvi tarixi ilə maraqlanan mənim kimi birisi üçün bu kitabı oxumaq mütləq lazımdı. 

P.S. Kitabın üz qabığını çox bəyəndim.

                                                  Romanı PDF formatında yüklə

Tuesday, 26 June 2012

Josephine Cox - Aşklar ve Yalanlar


Kitabın arxa üzündən: Emily ile John, evlenme planları yapan iki aşıktır. Yaşadıkları köyde arzuladıkları hayata kavuşmaları mümkün değildir. Bu sebeple John'un uzak diyarlarda çalışması, para biriktirmesi gerekmetedir. Emily ise onu sadakatle bekleyecektir. Ne ki, hayat onlara iyi davranmaz. Emily, babasının terk ettiği çiftlikte kalır. Tüm zorluklara, sevgilisine kavuşacağı günü bekleyerek katlanır. Ancak bir tanesi var ki, onu katlanmak, azapların en büyüğüdür; Tecavüz! Kalbi ve onuru kırılır. Yeni doğan bebeği, hayatını allak bullak eder. Üstelik çocuğun babasını açıklayacak cesareti de yoktur. Ve bunun bedeli çok ağırdır….
Şəxsi fikirlərim: Mövzusu bəlkə də çox orijinal deyil. Bir-birini sevən, gələcəyə böyük ümidlərlə baxan, birlikdə olduqları zaman ilahi hisslər keçirdən iki gənc. İşləmək üçün şəhərə gedən oğlan və onu gözləməyi söz verən qız. Hələ ki hər şey standartdı. Əlbəttə şər bu iki gəncdən yan keçmədi. Təcavüzə uğrayan Emily sevgisinə yalanı yar edir. Sonluq isə acı həqiqətlərin üzə çıxması ilə baş verir. Bu acı həqiqətlər isə yalnızca Emily ilə əlaqədar deyil.....
Romanın çox əla tərcümə olunmasının əsas səbəbindən biri əsərin orijinal dildə də çox axıcı və rahat olmasıdır. Bədii üslub olduqca ustalıqla istifadə olunmuş və yazıçının bədii yaradıcılıq imkanlarını zəngin olduğunu göstərməkdədir. Demək olar ki, bəyənmədiyim yer olmadı. Sevgi və yalanın bir romanda mükəmməl sintezi də deyə bilərəm. O romanı, kitabı mən özüm üçün uğurlu hesab edirəm ki, o məndə kəsgin hisslər yarada bilsin, məni oturduğum yerdə xəyal gücümün sayəsində səyahət elətdirsin. Burda da belə oldu. 10 ballıq sistemlə 8.  

Müasir nəşrlərə qısa baxış


Son vaxtlar kitab oxumağı sevən dostlarımdan bir ağızdan kitablarda olan hərf səhvlərindən olan şikayətlərini eşidirəm. Mən özüm də bununla çox qarşılaşıram. Xüsusən Qanun nəşriyyatının yüksək sürətlə kitab tərcümə edib satışa çıxarma prosesinə başlamasında bunu çox əla izləmək olar. Bəs yaxşı dünya təcrübəsi necədi? Bildiyimiz kimi kitablar əksər hallarda Microsoft Worddə yığılır. İngilis, Rus və Türk dillərində bu ofis proqramı hərif səhvlərini avtomatik olaraq bildirir. Bu da həmin dillərdə wordun müəyyən bazaya sahib olduğunu göstərir. Adı çəkilən proqramın bizim dildə avtomatik olaraq hərif səhvlərini göstərməsi kimi funksiyası olmadığına görə bizim son vaxtlar çap olunan kitablarda hədsiz dərəcədə hərif səhvləri olur. Redaktorlar nə qədər yoxlasalar da gözdən qaçan məqamlar olur. Yenə bir dənə iki dənəni bağışlamaq olar amma Pişik Qız Minus və Ç.Abdullayevin Veneranın ikinci dəfə həyata gəlməsi kitabları mənim üçün hərif səhvlərinə görə ən yadda qalan kitablar olub. Ortalama olaraq hər səhifədə 2-3 hərif səhvi var idi. Bu biabırçılıqdır!! Kitab oxumaq prosesinə hədsiz dərəcədə xələl gətirir. Adamı yorur. Ümidvaram doğma dilimizdə də hərif səhvlərini bildirən proqramlar hazırlanar (bunun yaradılması barəsində mən bir müddət bundan öncə öyrəndim. Hətta linkini tapıb öz notebookuma da yüklədim amma işləmədi). İkinci məsələ isə çap olunan kitabların üz qabığının dizaynı məsələsidi. Deyəsən bu Qanunda oturanlar işləri başdan eləmək üçün hər dəfə cızma-qara eliyib kitab çap eləyirlər. Ya da internetdə axtarış verib şəkil tapırlar və kitabın üz qabığına copy + paste edirlər. Heç bir kreativlik yoxdu. Bu da müasir kitab bazarını izləyən bir oxucu kimi məni qane etmir. Ümidvaram vaxt keçdikcə təcrübələri də artar və səhvlərə yol verməzlər. 

İnception - Başlanğıc


-       Ən dözümlü parazit hansıdı?: Bakteriya? Virus? Bağırsaq çöpü?
-       Cənab Kobe demək istəyir ki,..
-   İdeya. O çox dözümlüdür və olduqca yolxucudur. İdeyanın bircə dəfə beyin tərəfindən  sahiblənməyi kifaəyət edir ki, ondan can qurtarmaq praktiki olaraq mümkün olmur. Mən tam  olaraq dərk edilmiş və formalaşmış ideyanı nəzərdə tuturam. Hansı ki, beyində formalaşır.
-       Kimsə onu oğurlaya bilməz?
-   Bəli yuxuda şüuraltının müdafiəsi zəifləyir. Sizin fikirləriniz də kifaəyt qədər zəifləyir......

Kristofer Nolan yaradıcıllığı....Deyilənə görə yalnız ikinci (üçüncü, dördüncü dəfə də olar) dəfə baxdıqdan sonra rejisorun filmdə nə demək istədiyini başa düşmək olur. Mən ikinci dəfə baxmamışam və  baxmaq da istəmirəm. Çünkü çox da bəyənmədim və vaxt itkisi hesab edirəm. Vaxtımla ediləsi daha vacib və dəyərli işlərim var.Buna baxmayaraq filmi izləyib bəyənənlərin sayı olduqca çoxdur. Aktyor kontingenti və performansına söz olmasa da və bəzi epizodlarda maraqlı məlumatları saymasaq film çox mürəkkəbdi. Yuxu. Yuxunun içində yuxu. Yuxunun içində yuxu onun da içində yuxu və şüuraltını, yaddaşı zədələmiş xatirələr.

Nəticə etibarıyla film heç nə öyrədmir. Sadəcə konsepsiyası olduqca maraqlıdır. Yuxular vasitəsiylə ayrı-ayrı insanların məqsədlətini reallaşdırması. Bu gün belə artıq bizim beynimizə təsir edirlər. Görəsən gələcəyin dünyasında insanlara nələr edəcəklər? Nə bilim. Hər halda fərqli və maraqlı hesab etmək olar (obyektiv olaraq dəyərləndirməyə çalışıram). Oskar Wilde demişkən : “ Bütün incəsənət faydasazıdır “ Yəni incəsənətin vəzifəsi həyatımızı daha rəngarəng və maraqlı etməkdir. Filmi ciddi və təmiz yaradıcıllıq nümunəsi hesab etmək olar. Amma mən bəyənmədim çox da. Ən çox bəyəndiyim məqam isə yazının başlanğıcında olan filmdən sitat oldu.
                                                              Film haqqında - İMDb


Sunday, 24 June 2012

Çingiz Mehbaliyev - Miras: Bakının Sirri





Çingiz Mehbaliyevlə tanış olaq: Çingiz Mehbaliyev 1986 – cı ildə Bakıda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1993-2004 – cü illərdə Binəqədri rayonundakı 283 nömrəli məktəbi əla qiymətlərlə bitirərək BDU-da beynəlxalq hüquq üzrə təhsil alıb. 2012-ci ilin fevral ayında BDU-da beynəlxalq hüquq üzrə magistr elmi dərəcəsinə yiyələnib. Hal-hazırda hüquqşünas olaraq işləyir.
Tələbəlik illərində ictimai fəaliyyətlə məşğul olub, Azərbaycan Gənclər Parlamentinin üzvü seçilib. Eyni zamanda rəssamlığa da maraq göstərib və bir sıra beynəlxalq rəsm sərgilərində iştirak edib. Azərbaycan və Türkiyə rəssamlar təşkilatının üzvüdür.
Kitabın üz qabığından: Biliklər bizə səpinti halında verilir. Əgər o bilikləri düzgün şəkildə sistemləşdirsək, onda dünyanın əsl mənzərəsini almış olarıq. Mən sənə dünyanın əsl mənzərəsini göstərəcəm.
Artıq yüz illərdi ki, bütün dünya iki yerə bölünüb: Bakının sirrini ələ keçirmək istəyənlərə və bu sirri qoruyub saxlamaq istəyənlərə. Sadə insanlar isə bu mübarizənin Bakı nefti uğrunda getdiyini düşünürlər. Bakı neftini unut getsin! O, sənin fikrini yayındırmaqdan başqa bir işə yaramaz. Bakının başına gələn macəraların əsl səbəbi başqadır...
Sən demə, indiyə qədər əksər adamların nəzərindən yayınan bəzi məlumatlar sanki müəmmalı kodu və gələcək nəsillər üçün gizlədilmiş şifrəni özündə əks etdirirmiş və Bakının hamının bildiyi aşkar tarixindən başqa "məxfi tarixi" də varmış. Görəsən şifrələnmiş mətnləri və "məxfi tarixi"ində nələr yazılıb?
Əsas qəhrəmanın düşdüyü çətin vəziyyətlərdən öz biliyi və məntiqi mühakiməsi ilə çıxış yolu tapması, elmi mənbələrə və tarixi faktlara istinad etməsi əsərə intellektual detektiv xarakteri verəcək. Bu səbəbdən də kitab Azərbaycanda yazılan ilk milli intellektual detektiv hesab edilə bilər.
Şəxsi fikirlərim: Kitabın xüsusi, milli və maceravi aurasına görə çox bəyəndim. Biz xüsusiylə xarici ədəbiyyatlarda intelektual dedektiv romanları oxumuşuq. Bəzən elə olub ki, o əsərlərdə təsvir olunan hadisələri, yerləri xəyalında canlandırmaq çətin olub. Məsələn Dan Braun buna misal ola bilər. Məhz buna görə də kitabın ilk intelektual dedektiv olması xüsusi vurğulanmalıdır.   Tamamilə yerli məkanların və milli insanların olması əladır. Kitabı oxuyanlardan əldə etdiyim məlumata görə, kitabın ilk səhifələrində verilən məlumatlar bəzi oxuculara o dərəcədə təsir edib ki, onlar bu məlumatları özləri şəxsən araşdırmağa başlamışlar. Bu da kitabın oxucuların diqqətini maksimum dərəcədə cəlb etdiyini və həvəslə oxuduğunu göstərir. Sadəcə romanın baş qəhrəmanının keçmişi ilə əlaqədar məlumatın qismən azlığı məndə bir az qaranlıq qaldı ki, bu da hadisələrin gedişinə və kitabın oxunaqlı olmasına mənfi təsir etmir. Əksinə müəmmaları daha da artırır. Ümumilikdə 10 ballıq sistemlə 7 bal verirəm və intelektual dedektiv janrı, tarix, ümumi dünya görüşünü artırmaqla mararlananlara, vaxtını maraqlı keçirib zövq almaq istəyənlərə kitabı məsləhət görürəm.

                                               Kitabın promo videosu:

The Truman Show


-         Bəs sizcə niyə hələ də Truman böyük bir şounun ulduzu olduğunu başa düşməyib?
-         Bu çox sadədir. Biz reallığı bizə təqdim olunan kimi qəbul edirik.
-         Dahiyanədir.....


“Bu çox sadədir. Biz reallığı bizə təqdim olunan kimi qəbul edirik” – bu cümlə haqqında həddindən artıq çox düşünmüşəm. Bəs necə olar ki, bizi əhatə edən dünya: ev, iş, səma, ən yaxın adamlar sadəcə xırdalığına qədər düşünülmüş uydurmadır? Yox bu deyəsən mümkünsüz görsənir....


Film, bir insanın körpəlikdən televiziya şousuna ulduz (baş qəhrəman) edilərək həyatının on-line rejimdə bütün dünyaya izlədilməsini təsvir edən kədərli hekayədir. Filmi izlərkən öz-özünə varlığım barəsində çoxlu suallar verirdim. Bəlkə biz də böyük bir şounun iştirakçılarıyıq? Filmin baş obrazının timsalında bir daha başa düşürsən ki, heç kimin sənin həyatını modelləşdirməyə, formalaşdırmağa ixtiyarı yoxdur. Sən özün zəhmət çəkərək, düşünərək öz həyatını qurmalısan (sözsüz ki, insanın böyüyüb başa çatdığı mühit çox vacibdir amma yenə də hər şey demək deyil).

Cim Kerrinin filmlərini bir çoxlarımız böyük həvəs və məmuniyyətlə izləyirik. Bu filmdə də Cim Kerrinin rol oynaması və filmin sonundakı performansını çox bəyəndim. Yəni bir gün o fərqinə varır ki, ona böyük bir oyun oynanılır və o bu darısqal “dünyadan” çıxmaq istəyir. Bu yolda hansı maneələrlə rastlaşır? Kim ona bu yola dəvət edir? Həytda hər şey bizdən aslıdlır? Bax bu suallara cavab tapmaq istəyirsinizsə filmi izləyin. İnsanı düşünməyə vadar edən dərin mənalı bir film.

Bütün dünya teatrdır və insanlar da onda aktyordurlar – Uilliam Şekspir


    




P.S - Yazı öz şəxsi fikirlərim və kinopoisk.ru saytının müvafiq film üzrə izləyici şərhləri əsasında hazırlanıb. 

Saturday, 23 June 2012

Ray Bradbury - Fahrenheit 451


“ Bir problemle yüzleşme, onu yak......”

“ Kitab yandırmaqla başlayanlar sonunda insan da yandırarlar....”

“ Bilmiyorum mutlu olmak için her şeye sahibiz, fakat mutlu değiliz. Kayıp olan bir şeyler var. Çevreme bakdım. Gördüğüm tek şey, yıllardan beri yaktığım kitaplardan kalan artıklar. Bu bakımdan kitapların yardımcı olabileceklerini düşündüm....”
Ray Bradbury kimdir?: Ray Douglas Bradbury 22 avqust 1920 – ci ildə anadan olan yazıçı ABŞda elmi fantastika, qorxu və elmi əsərləri ilə çox məşhurdur. Ən çox tanınan kitabı Farenheyt 451 romanıdır. 5 iyun 2012 – ci ildə dünyasını dəyişmişdir. Dünyada ən məşhur yazıçılar avqustda anadan olub, iyunda dünyalarını dəyişirlər. Ray Bradburydən də bu fakt yan keçmədi. The Martian Chronicles (1950) və The Illustrated Man (1951) onun ən çox tanınan əsərləridir. Əsərlərinin bir çoxu filmlərə çəkilmişdir.
Romanın mövzusu: 1951 – ci ildə yazılmış olan bu əsər kitabların qadağan olunduğu gələcək dünyanın təsvirini əks etdirir. Yanğın söndürənlərin funksiyası dəyişmiş, apardıqları axtarışlar və aldıqları xəbərlərlə kitabları meydanlarda yandırırlar. Hökümətin kitablara qadağa qoyması şəxsi düşüncələrin formalaşmasının qarşısını almaq və hamını eyni fikir ətrafında toplamaqdır. Kitabın adının Farenheyt 451 olmağı da kağızın bu tempraturda alovlanmasıdır. Selsi ilə bu təxmini 233 - ə uyğun gəlir. Kitab oxumaq azadlığınız bir gün əlinizdən alınsa nə edərsiniz?
Roman haqqında  fikirlərim:
Sistem insanları daha az düşünməyə, əvəzinə isə lazım olandan da çox istehlak edib əylənməyə istiqamətləndirir. Daha çox əylənmək, pul xərcləmək, fikirlərin yayılması. Düşünməkdən məhrum olmaq. Kitablardan, həqiqi dostluqlardan çəkilmək. Şirkətlərdə müasir marketinq və idarəetmə məhz buna nail olmaq istəyir. Qorxuludur....Gələcəyə proqnoz verməkdə çətinlik çəkirəm. Kitablara qadağa qoymaq fikir ifadəsini bildirməyə qarşı görülən tədbirdir və bəşər tarixində buna rast gəlinib (1970 – ci illərdə Türkiyədə Marks və Engels kitablarının qadağan olması, Sovet dövründə şair və yazıçılarımızın öldürülməsi buna misal ola bilər). Fantastik kimi görünən bu roman getdikçə reallaşmağa başlayır. Hələki çox şey qaydasındadı. Kitablar var, düşünən insanlar var. Həmişə olacaq amma sistem çox güclüdür. Bizi elə aldadır, elə şeylərə inandırır ki, özümüzdən xəbərimiz olmur. Romanın kuliminasiya nöqtəsi, romanın baş qəhrəmanı Guy Montagın müdiri ilə söhbəti oldu. Sanki sistem və fərd arasında dialoq yarandı və fərd reallığı gördü. Əslində sistemin necə işlədiyinin şahidi oldu. Çünkü Montag ilə müdürü əks cəbhələrdir. Əsərin finalı məncə daha təsir edici ola bilərdi. Əsərin hər səhifəsində elə epizodlar var ki, hərəsəinə ayrı bir məqalə yazmaq olar. Əsərdə başqa vacib məqamlar da var amma təəssüf ki, onlara da toxunsam yazı lap çox uzanar. Ümumiyyətlə isə bu əsər mənə bir daha göstərdi ki, elmi-fantastikanın əsas funksiyalarından biri də gələcəkdə insanlara zərər vuracaq proseslərin bu gündən aktuallaşdırılması və işıqlandırılmasıdır. Beləcə də çıxış yolunun tapılması üçün bu gündən lazımi proseslərə start verməkdir (Ç.Aytmatovun – Gün var əsrə bərabər romanını xatırlamaq əla olardı). Açığı deyim bu romana qədər belə düşünmürdüm. Elmi – fantastika heç də utopik nağıllar olmamalıdır (yəni bir çoxu belə deyil). Bu kitab kitabların dəyərini bir daha göstərir. Kitabda təsvir olunan dünyanın aurasını sezmək maraqlı oldu
Maraqlı fakt: İnternetdə apardığım araşdırmalarda bu romanı oxumuş bir çox oxuyucunun birmənalı şəkildə Corc Oruellin – 1984 əsərini məsləhət gördüklərini, mövzu bənzərliyi səbəbindən o əsərin bu əsərdən daha yaxşı olduğunu və çox təsirləndiklərini qeyd edirlər. Qismət olsa mən də o əsəri oxumaq istərdim.
Nəticə:. Romandakılar nə dərəcədə bu günə uyğundur? Yalnızca gələcəyəmi istiqamətlənmiş əsərdi? Bunu ancaq romanı oxuyaraq öyrənə bilərsiz.Yazıçı monotonlaşmış, öyrənməkdən və oxumaqdan uzaqlaşmış, robotlaşmış insanların əmələ gətirdiyi cəmiyyəti tənqid edir və bu gün də, gələcəkdə də bizə deyiləcək yalanlara işarə edib, müasir texnologiyaların fəsadlarını işıqlandırır. Ray Bradburynin bir kitabxanadan kirayəyə götürdüyü yazı maşını ilə yazdığı bu dünya şöhrətli əsəri bitirdikdən sonra dünya hara gedir sualını özünə verməyə bilməyirsən. Kitabın ilk 40 səhifəsi bir az darıxdırıcı gələ bilər amma səbrli olsaz dəyərli əsər olduğunun şahidi olarsınız. 10 ballıq sistemlə 9.
                                                     Elektron kitabı yüklə

Friday, 22 June 2012

İlk Kitabım.......


İndiyə kimi yadımdadı… ilk kitabım.....

4 yaşım olardı səhv eləmirəmsə. O vaxtlar yasamalda qalırdıq və ölkəmizin kifayət qədər çətin vaxtları idi. Binamızın altında kitabxana var idi. Eyni zamanda satışda da olan kitablar var idi. Anamla kitablara baxmağı xoşlayardım. Elə günlərin birində maqazinə daxil olduq və müxtəlif kitablara baxmağa başladıq. Mənim diqqətimi üzərində yaşlı rus kişisi və dovşanlar olan nazik, uzun kitab (səhifə sayı az idi. Daha çox kiçik həcmli jurnala bənzəyirdi) cəlb etdi. Əlimi uzatdım və bununla da bunu istəyirəm işarəsini verdim. Anam da heyvan sevər olduğundan məhz dovşanlara görə kitabı aldı. Bax beləcə də mən ilk kitabım olan - Н. А. Некрасов - Дедушка Мазай и зайцы (Mazay baba və dovşanlar) kitabımı aldım. İlk oxuduğum kitab rus dilində oldu. O dövrdə kitabların, filmlərin böyük əksəriyyətu rus dilində idi. Eyni zamanda özüm də rus bağçasına getmişəm. Qısaca kitab haqqında demək lazımdırsa, çayın bir tərəfindən o biri tərəfinə keçməyə dovşanlara kömək edən qoca Mazay və ona inanan dovşanlar haqqındadır. Şeir formasındadı və şeir olaraq o qədər də yaxşı olmasa da mənası yaxşıdır. Şeirdə brokonyerlik pislənir və Mazay onlara : " qışda qabağıma çıxmayın yoxsa sizi ovlayaram" deyir. Amma yay fəsli olduğundan Mazay onları ovlamır, əksinə onlara bir sahildən o birisinə keçməyə köməkçi olur.

Thursday, 21 June 2012

Herbert George "H.G." Wells - İnvisible Man - Görünməz Adam


Herbert George Wellsi yaxşı tanıyıram. Bir əsərini oxumuş, bir digər əsəri əsasında çəkilmiş bir filmə baxmışam. Özünəməxsus üslubu olan bu yazıçı Sci Fi janrında, yəni elmi fantastika janrında yazıb yaratmışdır. Yazdığı əsərlər çox maraqlı, həyəcanverici, düşündürücü və yadda qalandır. 
Kitabın arxa üzündən: Soğuk bir kış günü,kimselerin uğramadığı Iping Kasabasına karlar arasından,sargılar içinde en ufak yeri bile görünmeyen tuhaf bir yabancı çıkagelir.Kimdir bu yabancı?Kendi halinde deneyleriyle uğraşan bir bilimadamı mı,polisten kaçmaya çalışan bir kanun kaçağı mı,yoksa bütün o giysilerin altında bombalar taşıyan bir şüpheli mi?...Hem bilim kugu hem de Wells'in başyapıtlarından biri...
Fikirlərim: Məncə klassik olan bu əsəri elmi-fantastik ədəbiyyatla maraqlanan, ona yüksək dəyər verən hamı oxumalıdır. Yazıçının uğuru insanın gizlətməyi bacardığı hisslərin və psixologiyanın oxuyuculara böyük ustalıqla çatdırmasıdır. Ona görə də onun əsərlərini psixolojik də hesab etmək olar. İnsan elmini inkişaf elətdirir amma nə istədiyini də diqqətlə düşünməlidir. Bu gün insan bir çox şeyə nail olub və daha da çoxa istiqamətlənib. Bəs yaxşı əldə edəcəkləri insana, cəmiyyətə, təbiətə necə təsir edəcək? Nəticələri necə olacaq? Nəticələr mənfidi yoxsa müsbət? Görünməz insan olmaq nə dərəcədə yaxşı nə dərəcədə pis bir şeydi? Wells bizə insanın bu qədər ehtirasla istədiyi görünməz olmağın nə ilə nəticələnəcəyini bizə göstərir. 
Maraqlı fakt!!!: Maraqlı fakt ondan ibarətdir ki, ABŞın Philadelphia bölgəsində 1943 – cü ildə ABŞ ordusu görünməz döyüş sursatları əldə etmək üçün bəzi təcrübələr aparmışdır. Yüksək maqnit və elektrikin təsiri nəticəsində görünməz bədənin əldə edilməsi də bu təcrübənin nəticəsində baş vermişdir. Təcrübənin icraçılarında olan müsəlman alim Morris Jessup daha sonra dostları olan bəzi elm adamlarına, apardıqları təcrübələr haqqında məktublar yazmışdır. Üzərindən bir müddət sonra bu məktublardan bəzilərini elm xadimi  K.M Allein ictimayiətə açmışdır. Bu məlumatların nə dərəcədə doğru olduğunu deyə bilmərəm amma belə bir məlumat var.Nəticə: Kitab çox axıcıdır. Dili çətin deyil. Çox uğurlu yazılmış kitab da deyə bilərəm. Bəzən elə olur ki, kitabın mənası çox əla olsa da ya tərcüməsi yaxşı olmur ya da original dildə oxuyub başa düşmürsən (mən ingilis dilində sadələşdirilmiş versiyasını oxumuşam). Məncə bu kitabda belə bir vəziyyət yoxdur. Dünyalar Savaşı və Zaman Makinesi de yazarın ən əla əsərlərindəndir. Maraqlı və zövq verici vaxt keçirdmək istəyirsinizsə bu yazıçı ilə tanış olun. 10 ballıq sistemlə 9.

P.S – yazının hazırlanmasında kitapyurdu.com saytının müvafiq kitab üzrə oxucu şərhlərindən yararlanılmışdır.

Sunday, 17 June 2012

Albert Camus - Sizif haqqında əfsanə



Tanrılar ittihamdan sonra Sizifə böyük bir qaya parçasını dağın zirvəsinə doğru diyirləməyi hökm verdilər. Daş hər dəfə zirvəyə çatanda öz ağırlığı ilə oradan yerə düşəcəkdi. Onlar (yəni Tanrılar – tər.) bu cəzanı ona görə fikirləşmişdilər ki, faydasız və ümidsiz əməkdən daha dəhşətli cəza tanımırdılar.
Əgər Homerə inansaq, demək, Sizif ölümə məhkum edilmişlərin ən zirəyi və ağıllısıdır. Buna baxmayaraq, digər populyar bir ənənəyə əsasən, o quldurun, oğrunun vəzifəsini təcrübədən keçirmək üçün bu cəzaya məhkum edilmişdir, heç də ağıllı olduğuna görə deyil. Amma mən bunda heç bir ziddiyyət və ya fərq görmürəm.
Sizifə bəslənən müxtəlif münasibətlərin, bəlkə də, hamısı onun nəyə görə yeraltı dünyanın faydasız qara fəhləsi olmasının səbəblərini aydınlaşdırır. Gəlin bir balaca əvvələ nəzər salaq. Birincisi, o, tanrılara naşükür, laqeyd münasibətinə görə ittiham olunur. Sizif tanrıların sirlərini oğurlayır. Asopun qızı Aegina Yupiter tərəfindən qaçırılır. Bu qaçırılmadan sarsılmış ata dərdini Sizifə açıb şikayətlənir. Oğurlanmanı bilən Sizif təklif edir ki, əgər Asop Korinfin qalasına su verməyə razılıq verərsə, onda o bu barədə danışa bilər. Göylərin ildırım vurmalarının əvəzinə o, suyun xeyir-dua verməsini üstün tuturdu. Sizif yeraltı dünyada bunun üçün cəzalandırılır. Homer həmçinin bizə nağıl edir ki, Sizif Ölümün özünü zəncirləyib qandallamışdı. Pluton onun səltənətinin görünüşünə, sakit imperiyasına dözə bilmirdi. Buna görə də o, fatehinin əllərindən Ölümü azad etmək üçün müharibə tanrısını göndərdi.
Bu da deyilir ki, ölümünə yaxın Sizif həyat yoldaşının sevgisini sınağa çəkməyə can atır. Arvadına əmr edir ki, öləndən sonra onun dəfn olunmamış cəsədini ictimai meydanın ortasına atsın. Bundan sonra, Sizif yeraltı dünyada oyanır. İnsan sevgisinə zidd itaətkarlıqla qəzbləndirilən Sizif arvadını cəzalandırmaq üçün Plutondan yerə qayıtmağa icazə əldə edir. Ancaq o bu dünyanın üzünü yenidən gördükdə sudan, günəşdən, isti daşlardan və dənizdən zövq alır; cəhənnəm qaranlığına bir də qayıtmaq istəmir. Geri çağırmalar, qəzəb əlamətləri, xəbərdarlıqların heç biri fayda vermir. Bir neçə il o, körfəzin, parlayan dəniz və yerin, torpağın təbbəssümü ilə üz-üzə yaşayır. Tanrıların fərmanı zərurət idi. Merkuri gəlib bu həyasız, sırtıq, azmış kişini zəncirləyib, zövqündən ayıraraq zorla yeraltı dünyaya apardı. Orada isə Sizifin yuvarlayacağı qaya parçası – dövri taleyi onu gözləyirdi.
Siz ehtiras və işgəncələrindən Sizifin absurd qəhrəman olduğunu artıq anlamışsınız. Tanrılara etinasızlığı, ölümə nifrəti və tükənməz həyat eşqi onu bütün varlığın heç nəyə nail ola bilməyəcəyi aqibətə – çox pis bir cəzaya məhkum elədi. Sən demə, bu dünyanın fani ehtiraslarına verilən dəyər yalnız bundan ibarətmiş. Sizifin yeraltı dünyadakı vəziyyəti barədə bundan başqa bizə bir şey deyilmir. Unudulmamalıdır ki, miflər təsəvvürlər üçün yaradıldığından elə təsəvvür və təxəyyüllərin özü onlara yaşamaq üçün nəfəs verir. Bu mifə gəldikdə, biz bədənin bütün əzələləri gərilmiş, kirli yanağını daşa söykəmiş, çiynini həmin ağır daşa dayayıb ayağı ilə özünü büdrəyə-büdrəyə dikəldən birisinin palçığa bulanmış əlləri ilə uzalı qollarının dincini ala-ala böyük bir qaya parçasını dikə doğru yüz dəfədən çox tükənməz səylə yuvarladığını təsəvvürümüzə gətiririk. Səmasız kainat və dərinliksiz zamanla ölçülən uzun-uzadı çabalarının sonunda məqsədə nail olunur, verilmiş cəza yerinə yetirilir. Sonra Sizif bir andaca daşın zirvədən necə aşağı dünyaya düşdüyünə tamaşa edir. O həmin daşı dikə doğru yenə yuvarlamağa məcburdur.  Sizif daşı yuvarlamaq üçün yamaca qayıdır.
Məhz Sizif həmin o qayıtma – fasilə anında mənim üçün maraqlıdır. Daşlara ağır zəhmətlə beləcə yaxın olan üzünün özü (yəni Sizifin üzü – tər.) artıq daşa çevrilmişdir! Mən Sizifin ağır, hələ bir az da əndazəli addımlarla sonunun nə vaxt gələcəyini bilmədiyi əzaba doğru – aşağı endiyini görürəm.  Həmin fasilə və ya nəfəsini dərmə anı (Sizifin geriyə qayıtması anını nəzərdə tutur – tər.) onun əzablarını sanki əminliklə yenidən oyadır, Sizifi şüura gətirir. Yüksəkliyi anbaan tərk etdikcə o, yavaş-yavaş tanrılar səltənətinə enir (yəni tanrıları qiymətdən salır – tər.), bu anda Sizif öz taleyindən yüksəkdə dayanır; hətta Sizif yuvarladığı daşdan da güclüdür, möhkəmdir.
Bu mif ona görə tragikdir ki, onun qəhrəmanı şüurludur. Həqiqətən də, əgər hər addımına dəstək verən  ümid olmasa idi, onda Sizifin əzabından söhbət gedə bilərdimi? Bugünükü fəhlə də eynən Sizifin tapşırığını yerinə yetirə-yetirə, işləyərək öz həyatını yaşayır. Onun da (yəni fəhlənin – tər.) taleyi absurddan geri qalmır. Amma yalnız nadir anlarda süurü özünə gələndə bu, faciəyə çevrilir (yenə də Kamyu fəhlələri nəzərdə tutur – tər.). Lakin tanrıların üsyankar və gücsüz proletarı, Sizif daşın arxasınca aşağıya enərkən düşünür, bədbəxt vəziyyətinin bütün dərəcəsini bilir. Bu bilmənin özü həm Sizifin əzabını təşkil edir, həm də eyni zamanda onun qələbəsini  başa çatdırır. Nifrətin üstün gələ bilmədiyi tale yoxdur.Sizifin aşağıya enməsi bəzən kədər içərisində yerinə yetirilirsə, o həmçinin sevinc içərisində də icra oluna bilər. Ona verilən bu haqq o qədər də çox deyil. Mən Sizifi bir daha da təxəyyülümdə canlandırıram. Onun daşı və kədəri yenidən hərəkətə gəlir. Yerdəki xatirələri yaddaşını möhkəmcə qapsayanda, xoşbəxtlik və asudəliyə çağırış arzuları inadkarlıqla coşanda Sizifin qəlbindəki kədər baş qaldırır: bu, qayanın təntənəsidir, bunu təlqin edən elə həmin qaya parçasının özüdür. Sonun nə vaxt gələcəyi bilinməyən kədəri daşımaq, həqiqətən də, çox ağırdır. Bu, bizə Hefisman gecələrini yada salır. Bütün olanlara rəğmən, indi bizi əzən, sıxışdıran həqiqətlər, yəqin ki, aşkar və etiraf olandan sonra məhv olacaqlar. Başlanğıcda Edip də taleyinə beləcə, aqibətini süurlu şəkildə bilmədən boyun əymişdi. Amma elə ki o bunu dərk edir, elə o andan etibarən də onun faciəsi başlayır. Belə ki, aldanmış və ümidsiz olan Edip həmin anda başa düşür ki, onu dünyaya bağlayan yeganə bir bağ var: bu, bir qızın soyuq əlidir. O, özünün möhtəşəm qənaətini məhz onda söyləyir: “Bütün müsibətlərə və işgəncələrə baxmayaraq, ahıllığım və qəlbimin alicənablığı məni bu nəticəyə gəlməyə məcbur edir ki, hər şey yaxşıdır”. Sofoklun Edipi də Dostoyevskinin Kirillovu kimi bizə absurd qələbənin reseptini verir. Demək, antik müdriklik modern qəhrəmanlığı (heroizmi) təsdiqləmiş olur.
Xoşbəxtliyin instruksiyasını yazmağa sövq edilib və ya edilməməsindən asılı olmayaraq, kimsə asburd həqiqəti aşkara çıxarmır. “Bəs bu dar yolla gedərsək, necə?!” Gəlin hər şeyi bir kənara qoyaq, axı dünya bir dənədir. Xoşbəxtlik də, absurd da eyni dünyanın övladlarıdır. Buna görə də onlar bir-birindən ayrılmazdırlar. Əlbəttə, xoşbəxtliyin yalnız absurdun aşkar olunmasından qaynaqlandığını əminliklə demək səhv olardı. Ola bilsin ki, eləcə də absurdun özü xoşbəxtlikdən törəyir. Bu səbəbdən də “Mən bu nəticəyə gəlmişəm ki, hər şey yaxşıdır,”  söyləyən Edipin qənaəti müqəddəsdir. Bu kəlmələr insanın vəhşi və məhdudlaşdırılmış dünyasında əks-səda verir. O bizə öyrədir ki, bu hamısı deyil, hələ hər şey tükənməmişdir. Eyni zamanda da bu kəlmələr faydasız əzablar üçün narazılıq və təkəbbürlüklə bu dünyaya daxil olan Tanrının özünü oradan qovub çıxarır; insanların öz aralarında həll etməli olduğu insan taleyi məsələsini elə insanın özünə də təslim edir.
Sizifin səssiz, sezilməyən sevincinin hamısı bundan ibarətmiş. Onun taleyi yalnız özünə məxsusdur; yuvarladığı daş da absurd insanın analoqudur. Sizif əzablarını götür-qoy edəndə bütün idolları susdurur. Beləcə kainat qəfildən öz səssizliyini bərpa edərkən yerin sonsuz sayda təəccüblənmiş kiçik səsləri göylərə ucalır. Qeyri-şüurilik, sirli çağırışlar, üzlərin dəvəti, bir sözlə, bunların hamısı qələbənin zərurəti dəyişdirməsi və dəyərləndirməsidir. Gecəni dərk etməyin əhəmiyyətinə görə günəş kölgəsiz olmur. Əgər absur insan bütün bunlara “bəli” deyirsə, demək, onun səylərinin sonrakı davamı fasiləsiz və arasıkəsilməz olacaqdır.
Göylərin bəxş etdiyi hər hansısa bir qəzavü-qədər yoxdur. Yalnız fərdi tale vardır. Bu, fərdin öz aqibəti barədə özünün düşünüb nəticəyə gəldikləridir deyə, qaçılmaz və mənfurdur. Ümumiyyətlə, insan yaşadığı günlərin ağası olduğunu əminliklə bilir. İncə və həssas məqamlarda bu mənfur gərdişdə indi taleyinə çevrilmiş, özünün yaratdığı bir sıra bir-biri ilə əlaqəsi olmayan hadisələrə – yaddaşının alt qatına pərçimlənən, tezcənə ölümü ilə möhürlənən həyatının olub-keçələrinə nəzər salarkən Sizif öz daşına qayıdır. Beləliklə, hamını bəşəri mahiyyətinə inandırmış bu kor adam sonsuz zülmət gecənin bitməyəcəyini bilə-bilə ruhdan düşmür və o öz yoluna davam eləyir. Qaya hələ də yuvarlanır.
Mən Sizifi dağın yamacındaca tərk edirəm! Kiminsə yükünü yenidən daşımağa başqa birisi hər zaman tapılır. Lakin Sizifin bənzərsizliyi məhz bundadır ki, o, allahları danan və qayaları qaldıran ali sədaqəti, vəfa və inamı öyrədir. O hamıdan çox belə nəticəyə gəlir ki, hər şey yaxşıdır. Bundan sonra yaradanından, sahibindən məhrum olmuş dünya ona nə bəhrəsiz, nə də mənasız görünür. Yuvarladığı daşının hər bir zərrəsi, hər bir mineral layı  özü-öz içərisində sıldırım və uçurumlarla doldurulmuş dünyasını zülmətdə də qaydaya salır. Zivəyə yönəlmiş mübarizənin özü insan qəlbindəki boşluqları doldurmağa kifayət edir. Ona görə də Sizif xoşbəxt təsəvvür edilməlidir.

Çevirdi: Elmar Vüqarlı

Kasudzo Nişi - Dünyanı başına toplayan sağlamlıq təlimi


...Bu sistem həkimlərin və dərmanların köməyi olmadan sağlamlığı bərpa etməkdə və yaşamaqda mənə kömək etdi. Mən insan orqanizmini sağlamlaşdırmaqla bağlı bəşəriyyətə məlum olan yaxşı nə varsa öyrəndim və sistemləşdirdim.”

Sağlam insanların sayı getdikcə azalır. Artıq uşaqlıqdan etibarən bir çox insan bir çox xəstəliyə tutulur və bir ömür onunla yaşayır. Eyni zamanda bir çox xəstəlik cavanlaşır. 40 yaşında insanlarda olan xəstəliklər 15 yaşında uşaqlarda da olur. Gərgin sosioloji və psixoloji mühit, pis ekologiya bunları labüd edir.

İnsan yaşamaq istəyir. Sağlam yaşamaq istəyir. Bu isə hər zaman mümkün olmur. Bu gün biz qərbin çox güclü inkişaf etdiyi söyləsək də, qərb tibbi simptomatikdir. Yəni əgər adamın ayağı ağrıyırsa adətən qərb tibbi diqqətini ağrını aradan qaldırmağa cəmləyəcək (əslində qərb tibbi deyə bir şey yoxdu. Qərb tibbi özü şərqin böyük loğmanlarının əsərləri əsasında formalaşsa da bu gün həyat qüvvəsinə malik vasitələrdən uzaqlaşıb). Halbuki onun bir səbəbi var. Kitab mənə çox şey öyrətdi: kainatda hər şeyə olduğu kimi insana da iki qüvvənin – yaradıcı və dağıdıcı qüvvənin təsir etdiyini, insan nə ilə qidalanırsa ondan ibarət olduğunu, qanın sağlam olmasının insanın sağlam olması mənasına gəldiyini, insan canlıdır və canlıya ancaq canlının kömək edə biləcəyini  (bir çox dərmanlar süni, kimyəvi maddələrdir. Həyat qüvvəsində məhrumdur. Onlar bir şeyə xeyir edib beş yerə zərər vurur. Bu xəstəliyin özündən də qorxuludur!!). Məncə kitabı cinsindən, yaşından, sağlam olub olmamağından, ixtisasından aslı olmayaraq hamı oxumalıdır. Bahalı bir kitab da deyi. 3 manata metrodan və ya bir çox kitab mağazalarından əldə etmək olar. Kitabı ölçü vahidinə də bənzədirəm. Kitabı oxuyub gündəlik həyat tərzimizin necə olduğunu öyrənə, müqayisə edə bilərsiz. Biz gündəlik həyatımızda bəzi şeyləri düzgün etmirik, sonra da deyirik ki, niyə xəstələndik, niyə ağrıyıram və s. Sizi əmin edirəm ki, kitabdakılarla tanış olsaz çox şeyi dəyişdirmək imkanınız var.

Ərşad Əzimzadənin tərcümə etdiyi bu kitabda siz eyni zamanda aşağıdakı suallara da cavab tapacaqsınız:

    Sağlamlıq nədir? Xəstəlik nədir?
    Təbiətin ahəngliyi və mükəmməlliyi nədir?
     Biz nə yeyirik?
     Hərəkət, hava, su, günəş, torpaqla necə müalicə olaq?
     Iradənizin gücü ilə necə sağlamlıq yolunu tutaq.

Sağlam olun!

Çingiz Abdullayev - Veneranın ikinci dəfə həyata gəlməsi


Ölülərdən oğurlamaq, dirilərdən oğurlamaqdan daha qorxuludur...

"Qadın bəzən öz günahlarını etiraf edə bilər, amma mən öz zəif nöqtələrini etiraf edən qadın tanımıram”  - Bernard Şou

Kitabın arxa üzündən: Qadınlar hiyləgər və qeyri-adidilər. Madeyrada olan, ekspert-analitik Dronqo buna əmin oldu. Elə alındı ki, onun qaldığı otelin sakinlərinin əksəriyyəti qadınlar idi. Özü də necə qadınlar! Onların hamısı feministkaların konfransına gəlmişdilər...Konfransın bağlanma gecəsi baronessa Hilberq öz nömrəsində vəfat etmişdi. Qoca qadının ölümü heç bir şübhə doğurmazdı, əgər: həmin gecə, baronessanın, məşhur usta tərəfindən hazırlanmış kuklası itməsəydi. Oyuncağın qiyməti beş milyon dollar idi...Adanın üzərində fırtına qopur, bütün aviareyslər təxirə salınır. Dronqo işi araşdırmağa çalışır, lakin gözəl qadınların əhatəsi onu işdən yayındırır. Onun otağında gecə iki gözəl və sərbəst qadın peyda olanda, o , gec də olsa anlayır ki, bütün bu vaxtı onun üzərində iş aparırdılar....
Çingiz Abdullayev yaradıcıllığı:  Adətən məni Dronqo çağırırlar, - o cavab verdi...Ç.Abdullayev yaradıcıllığı özünəməxsusdur. Belə olmasaydı dünyanın hər tərəfində onu tanımaz və oxumazdılar. Adi dedektivdən artıq bir şeydi elə deyilmi? Əsərlərini oxuyarkən sanki yerində oturub dünyanın ən müxtəlif ölkələrinə, turistik məkanlarına səyahət edir və müxtəlif intelektual məlumatlar əldə edirsən. Sandro Bottiçelli və onun “Veneranın dünyaya gəlməsi” əsəri, Kristian Beyllini adlı məşhur usta mənim üçün maraqlı məlumatlar oldu. Müxtəlki dünya markalarını vurğulanması, məntiqli mühakimələr, empatiyadan geniş istifadə Abdullayev yaradıcıllığının əsas göstəriciləridir.
Nəticə:
Abdullayevdən çox oxumasam da oxuduqlarım mənə onun yaradıcıllığının necə olduğunu göstərib. Bəzi dedektivləri siyasi dedektiv janrında yazıldığına görə xoşlamıram amma bu əsərini bəyəndim. Maraqlı və sadə idi. Çətin dedektivləri sevmirəm. Mənim üçün vaxt itkisi olur. Bir şeyi də yenə də vurğulamaya bilmərəm. Kitabı nəşriyyatda elə hazırlayıblar ki, elə bil harasa tələsirdilər. Hər səhifədə hərf səhvi. Belə olmaz axı! Hərf səhvlərindən acığım gəlir. Əsəri isə bəyəndim. İmkanı olan Ç.Abdullayevin əsərlərini rus dilində oxusun. Tərcüməçilər “tərcümə” prosesini heç də keyfiyyətli etmirlər. Şübhəsiz dedektiv, xüsusi agentlər, təhlükəsizlik təşkilatlarının fəaliyyətləri və bənzəri mövzularla maraqlananlara düşünmədən Çingiz müəllmin əsərlərini məsləhət görürəm. Əsərin adı da çox əladı. 

                            Ölümün Kimyası - The Chemistry of Death - Simon Beckett
                                   İnsomnia - Yxusuzluq - Бессонница

Saturday, 16 June 2012

Patrik Züskind – “Ətriyatçı: Bir qatilin tarixçəsi”




     Bu əsər Avropada səs salmış əsərdi. Həm filmi həm də kitabı var və kifayət qədər maraqlı və fərqli ideyası var. Əsərin baş qəhrəmanı Jan-Batist Qrenuy xüsusi istedada sahibdir. Belə ki, o anadangəlmə bütün qoxuları hiss edə bilir və adi insandan fərqlənir. Baş qəhrəmanın psixoloji portreti xüsusi marağıma səbəb oldu. Belə ki, İstedad + Əxlaqi zədələnmə + Yüksək intelekt bizə əsərin baş qəhrəmanını izah edir. Əsərdə insan ətrinin üzərində xüsusiylə dayanılır. Diqqət edək. Biz daha çox gül – çiçək, ot, meyvə və ya bənzəri qoxulara meyl edirik. İnsanlar öz qoxularını bunlarla maskalamağa çalışırlar. Amma hər bir insanın özünəməxsus ətri var. Bu onun sağlamlığından, qidalanmasından, cinsindən, yaşından, boyundan, çəkisindən, tənəffüs etdiyi havadan, təmizliyə meyilliliyindən aslıdır. Filmdə insan qoxusunun və xüsusiylə qadın qoxusunun qabardılması məncə diqqəti cəlb edən ən vacib və digər epizodların hamsının ətrafında toplayan başlıca elementdir. Filmi izləyib və ya əsəri oxuyub bitirdikddən sonra özümə sual verdim: ətir nədir? Metr Baltinin Qrenuyu öyrətdiyi zaman “ yaxşı ətir dörd akorddan ibarət olur” deməsini çox bəyəndim (mənə prestij filmini xatırlatdı). Romanı da dörd akordda təhlil edə bilərik: Birinci akkord: Baş akkord – hansı ki, beyinə birinci zərbəni vurur və ilkin təəsüratı yaradır. Romanın birinci akkordu Qrinoyun qəddar və baxımsız uşaqlığıdır. Ikinci akkord – ürək adlanır, hansı ki, insanın daxilinə keçir. Romanın müvafiq akkordu elə filmin süjet xəttidir. Üçüncü akkord – dəstək akkrodudur. Hansı ki, ətrin əsasını təşkil edir. Filmin sona yaxın 17 dəqqiqəsi, adi oğlandan dramatik personaja çevrilmə prosesi buna uyğun gəlir. Dördüncü akkord son akkorddur. Yəni həzz almaqdır. Romanın dördüncü akkrodu həm Qrenuyun məqsədinə çatıb, yaratdığı ətirlə insanları özünə ram etməsindən aldığı ləzzət və bir də oxucunun (ya da film izləyicisinin) romandan aldığı ləzzət, zövqdür.
Nəticə: Əlbəttə nəticə etibarıyla heç bir öyrədici, tərbiyələndirici, düşündürücü əsər olmasada, faydalı hesab etməsəm də maraqlı ideyası olduğuna görə müəyən qədər bəyəndim. Amma tam olaraq yox. 6/10 qiymətini vermək olar.

Friday, 15 June 2012

Jan-Pol Sartr - Ürəkbulanma



Kitabın arxa üzündən: Əsərin qəhrəmanı həqiqət axtarır, dünyanın xaosu, həyatın absurdluğu və çıxılmazlığı içində öz mövcudluğunun mənasını anlamağa çalışır...Sartr bu xaos içində insan azadlığının, onun şərəf və ləyaqətinin qorunmasının mühümlüyünü qabardır...“Ürəkbulanma” (fr. La Nausée, ilk adı “Melanxoliya” olub) XX əsrin ən böyük filosoflarından biri, yazıçı və markisist, ateist ekzistensializmin banilərindən biri olan Jan Pol Sartrın ilk romanıdır. Sartrı bütün dünya 1938-ci ildə məhz bu romanla tanıdı. Əsər Antuan Rokentinin gündəlikləri əsasında qurulub.“Ürəkbulanma” romanı öz gücü ilə Sartrın sonrakı bütün əsərlərinə xüsusi təsirini göstərib.
Nə düşünürəm?: Kitabı oxumağa başlarkən adi, yalnız, bezmiş və axtarışda olan, analitik insanla qarşı – qarşıya olduğumu başa düşdüm. Əslində kitabı almağıma səbəb də məhz yuxarıdakı “Əsərin qəhrəmanı həqiqət axtarır” – cümləsi oldu. Mənə yaxın bir şey olduğundan dedim ki, bu kitabı mütləq oxumalıyam. Oxuduqda sonra gördüm ki,  həqiqəti axtarmağına axtarır və bu romanda açıq aşkar deyil, üstü örtülü müxtəlif epizodların sintezi olaraq bizə təqdim olunur. Roman həcmcə kifayət qədər kiçik olsa da içində bir çox rənglər var. İlk gözümə dəyən rəng baş qəhrəmanın reallığı itirməsidir. Yəni tarazlığını itirmək də deyə bilərik. Romanın bu hissəsini tam mənasıyla başa düşmək üçün məhz bu məqama yaxınlaşmış olmaq lazımdır. İkinci rəng insan həyatının rəngarəngliyi, macera və sərgüzəştlər haqqında onun şəxsi düşüncələridir. Eyni zamanda onun maceralar haqqında dedikləridir. Üçüncü rəng Rokentinin keçmişini itirməsini vurğulamasıdır. Maraqlıdır həqiqətən də. Bunu gələcəyə də aid etmək olar. Məsələn arzu və xəyallarından imtina etmiş insan gələcəyini itirmiş insandır. Keçmişini itirmək belə güman edirəm ki, əldə etdiklərinə dəyər verməyib, naşükürlük edəndir. Məhz bu motivlər mənə çox doğma gəldi. Onun keçirdiyi hisslər və düşdüyü vəziyyətləri təsəvvürümdə canlandırmaq çətin olmadı. Amma fərqim ondadır ki, məndə hələ də ümid var. Hər şeyin yaxşı olacağına və s. Buna el arasında təsəlli də deyillər)). Dördüncü rəng deyərdim ki, qəhrəmanın məqsədsizliyi və hədəfsizliyidir. İnsanlığın lənəti budur (Montaignenin – Denemeler əsərini xatırlamaq pis olmazdı). Onsuzda insanın iki məqsədi var. Həyatda qalmaq və çoxalmaq. Amma insan bunu improvizə edib və minlərlə yeni – yeni məqsəd və hədəflər yaradıb. Hədəfindən də imtina edir və lap depressiyaya düşür. Beşinci rəng onun humanizmə aid söhbətləri oldu. Bu da maraqlı bir digər epizoddur. Roman həcmcə kiçikdir amma insanı geniş düşünməyə vadar etdiyinə görə həcminin kiçikliyi bilinmir.
Nəticə: Böyük ustad Sartrın yaradıcıllığının ilk əsəri olan bu roman da mənim onunla olan ilk tanışlığım oldu. Şübhəsiz digər əsərlərini də böyük həvəs və məmnuniyyətlə oxuyardım. Adları da çox maraqlı gəlir. Məhz o əsərləri bizim dilə keyfiyyətli tərcüməsi vacibdir. Qaldı ki, bu romanın tərcüməsinə, pis deyil amma məncə çatışmayan cəhətlər də var.İndi kitab tərcümə eliyənlərin çoxu uşaq – muşaqdı. Sovet dövründə tərcümə olunmuş kitablar çox keyfiyyətli olurdu çünkü bacaran adamlar tərcümə edirdilər. İndikilər bilmirlər ki, tərcümə etmək sadəcə o xarici dili bilmək deyil, öz dilini mükəmməl bilməkdir. Öz dilini mükəmməl bilmək öz dilində çox oxumaqdır. 20, 21 yaşında uşaqların tərcümə etdiyi kitab məni qane edə bilməz (mən demirəm ki, bu kitabı bu yaşlarda olan birisi tərcümə edib. Onun yaşını bilmirəm). Bəzi adamlar bu romanı başa düşməyib. Amma mən onları başa düşürəm.  Nəinki ekzistensializm fəlsəfəsi ilə maraqlanmayanlar, hətta ümumiyyətlə fəlsəfəylə maraqlanmayıb, tez-tez özünə suallar verməyənlərə bu kitab çox uzaqdı.

Bənzər yazılardan: Albert Camus - Yad
                                   Bütövlük Yanılqısı
                                   Where the Wild Things Are ( Arkadaşım Canavar )
                                   Kuklalar - Dolls - Куклы
                                   Saniyədə 5 sm - 5 сантиметров в секунду  
                                   Konfutsi - İşıq saçan sözlər
                                   Səndən yaxşıları və səndən pisləri
                                   Məni düşündürənlərdən - Harry Escott - Unravelling
                                   

Monday, 11 June 2012

Hafıza Teknikleri ile Beyin Gücünü Geliştirme


Kitabın arxa üzündən: Hər insanın anadangəlmə böyük zehni potensialı vardır. Alimlərin araşdırmalarına görə isə insanlar bunun çox az hissəsini istifadə edirlər. Amma günümüzdə bunu artırmaq üçün müxtəlif üsullar mövcuddur. Bu kitab yaddaş təlimçisi Oğuz Saygın və bu üsulları həyatlarında uğurla tətbiq edən 13 və 15 yaşlarındakı iki şagirdinin ortaq işidir. Beyni effektiv istifadə etmək, sözlər, uzun mətnlər, adlar, simalar və çox sayıda telefon nömrələrini yaddaşda saxlanılmasının sirlərini əldə etməklə əlaqədar və daha bir çox maraqlı məlumatlar vardır. Kitabda eyni zamanda bu üç yaddaş təlimçisinin müxtəlif seminar və televiziya proqramlarında qarşılaşdıqları maraqlı və heyrətamiz hadisələrə də yer verilmişdir.
Şəxsi fikirlərim: Kitabı indiki NT (əvvəlki NİL) kitab və məktəb ləvazimatları mağazasından almışam. Arxa üzünə və kitabın adına aldanıb aldığım çox az kitablardan biridi. Kitabın arxa üzündə deyilənlərin çox az hissəsi var kitabın içində. Kitabın böyük qismi əsasən beynimizlə əlaqədar müxtəlif maraqlı məlumatlardır. Doğrudur, bəzi üsul və yöntəmlər də var ki, mənə çox qəribə gəldi və mənim kimi universitet tələbəsinin bunları tətbiq etməsinə bir xeyli vaxt və enerji lazımdır. Amma onu da deyim ki, həqiqətən də işləyən yöntəmlərdi. Beynimiz sağ və sol yarımkürələrdən ibarətdir. Bunu hamı bilir. Amma açar da məhz budur. Yaddaşın yaxşılaşdırılmasının əsas düsturu budur. Hər ikisini bir – birinə paralel olaraq istifadə etmək. Əslində yaxşı olar ki, xüsusiylə beş hiss üzvlərimizin hamısını istifadə edək amma bu heç də həmişə mümkün olmur. Sağ yarımkürə hiss, sol yarımkürə məntiq. Məsələn dərs oxuyarkən sevdiyiniz musiqiyə qulaq asmaq və ya dərsləri kiçik tamaşalara çevirmək bəlkə də kömək edəcək. Əlbəttə heç də hər şey hamıya şamil oluna bilməz.
Nəticə:
10 ballıq sistemlə 5. Çox faydalı olmasa da yenə də maraqlı bəzi nüanslarla tanış olursan. İndiki dövrdə kitab seçib almaq həqiqətən də çətinləşib. Yaxşı bəzəyirlər, bunula da insanlara ümid verirlər, müvəqqəti həvəsləndirirlər amma alırsan oxuyursan, tam yararlana bilmirsən. Əlbəttə ki, günah səndə deyil!

                                            Kemal Sayar - Her Şeyin Bir Anlamı Var
                                            Mümin Sekman - Her Şey Beyinde Başlar
                                            Arzularımızı öldürməyin 3 əlaməti - Paulo Ceolho
                                            Muhammed Bozdağ - Ruhsal Zeka (SQ)
                                            Пол Экман - Психология Лжи - Yalanın Psixologiyası
                                            Joseph O'Connor and Andrea Lages - NLP ile Koçluk
                                            Aklındakini Okuyabilirim - Dr. David J. Lieberman